Keuzegids Hbo 2015 Online | www.keuzegids.org

Let op: deze Keuzegids is niet meer actueel. Bekijk de nieuwste versie

Hbo Leraar Basisonderwijs (PABO)

Kinderen de baas

Als juf of meester speel je een belangrijke rol in het leven van jonge kinderen. Jij bent immers een van de personen die ze het vaakst zien: een soort tweede opvoeder. Daarom leer je op de pabo naast lesgeven ook gedrags- en leerproblemen herkennen. Natuurlijk met als uiteindelijke doel de basisscholieren helemaal klaar te stomen voor de middelbare school.

Arbeidsmarkt

Hoewel je vaak hoort dat in het onderwijs altijd werk te vinden is, hebben ook juffen en meesters last van het staartje van de crisis. Een baan vinden is niet meer zo makkelijk, waardoor afgestudeerden vaak werken als invalleerkracht, bijvoorbeeld bij zwangerschapsverlof. Het startsalaris is niet hoog, maar dat komt ook omdat er steeds meer parttimers in het onderwijs werken. Maar onder je niveau werken, zoals veel afgestudeerden moeten, is voor jou niet aan de orde.

Locaties en toelating

Er zijn geen andere hbo-opleidingen die op zoveel locaties te volgen zijn als de pedagogische academie voor het basisonderwijs, oftewel de pabo. De pabo’s zitten door het hele land verspreid, je vindt ze in de tabel onderverdeeld in regio’s. Ze variëren in grootte en identiteit, en sinds kort is het zelfs mogelijk om de pabo via afstandsonderwijs te volgen.

Elk havo- of vwo-diploma geeft toegang tot de pabo, en met een mbo-diploma op niveau 4 ben je ook toelaatbaar. Om kinderen reken- en taalles te geven, moeten je eigen vaardigheden natuurlijk wel op niveau zijn. Dit wordt getoetst in het eerste jaar met de Taal- en Rekentoets. Als je deze niet binnen één of soms twee jaar haalt moet je stoppen met de opleiding, maar gelukkig kun je bij veel pabo’s terecht voor een bijspijkercursus.

Nieuw bij de pabo’s zijn de zogenaamde kenniseisen: als je van de havo of het mbo komt, moet je vakkennis aan bepaalde voorwaarden voldoen. Je moet aantoonbaar voldoende kennis hebben over aardrijkskunde, geschiedenis, natuur en techniek. Eindexamen doen in die vakken is genoeg, en als je dat niet hebt gedaan kun je een toelatingstoets maken.

De enige pabo met een loting is die van de Katholieke Pabo Zwolle. Dat houdt in dat je je zowel bij de KPZ als bij DUO aan moet melden. Net als bij andere opleidingen met een numerus fixus geldt: hoe hoger je cijfers, hoe meer kans je maakt om ingeloot te worden. Als er vanaf september 2015 meer of minder pabo’s loting of selectie gaan hanteren, lees je dat in januari in de update op onze website.

Sommige pabo’s hebben een bepaalde religieuze identiteit of geloofsovertuiging, en dat kun je nadrukkelijk terugzien in het onderwijs. Protestants-christelijk zijn de CHE en de Marnix Academie. De Kempel en Thomas More hebben een katholieke identiteit. De GH in Zwolle is gereformeerd, Driestar heeft een reformatorische grondslag. De andere pabo’s zijn openbaar, maar meestal kun je ook hier kiezen voor een afstudeerrichting in een bepaalde overtuiging: openbaar, protestants-christelijk of katholiek. En bij heel wat hogescholen kun je certificaten halen voor onderwijs op een Dalton-, Jenaplan- , Freinet- of Montessorischool. De Hogeschool Leiden heeft naast de reguliere pabo ook de Vrijeschoolpabo, met een antroposofische achtergrond.

Academische pabo

Als je van het vwo komt en overweegt om de opleiding tot leraar basisonderwijs te gaan doen, dan kun je ook voor de academische of universitaire pabo kiezen. Je kunt momenteel bij zo’n twintig pabo’s voor deze variant terecht, in de tabel kun je vinden welke dat zijn. Je volgt dan naast de hbo-opleiding ook nog een universitaire studie (meestal pedagogiek of onderwijskunde) en je hebt na vier jaar dus twee bachelordiploma’s. Je kunt er daarna voor kiezen om nog een universitaire masteropleiding te volgen of om meteen aan het werk te gaan. De meeste hogescholen werken samen met een universiteit in dezelfde stad, en de scholen die geen universiteit in dezelfde stad hebben werken vaak samen met de Open Universiteit. De meeste academische pabo’s hanteren een loting of selectie.

De opleiding

Omdat elke juf en meester dezelfde vaardigheden en kennis moeten hebben, zijn de programma’s van de pabo’s grotendeels gelijk. Je krijgt alle vakken die op de basisschool ook voorbijkomen: denk aan taal, rekenen, geschiedenis, aardrijkskunde en gym. Als je in dat laatste vak extra geïnteresseerd bent, kijk dan ook eens bij de opleidingen in het artikel sport.

Als leerkracht ben je ook betrokken bij de opvoeding en ontwikkeling van de kinderen in je klas, dus krijg je een basis in psychologie en pedagogiek. Maar om een goede leerkracht te worden is wat praktijkervaring wel nuttig. Daarom vormen stages een belangrijk onderdeel van de pabo. Je begint meestal al in het eerste jaar met een korte stage, zodat je meteen weet of het onderwijs wel iets voor jou is. De stages worden steeds langer, tot je in het laatste jaar eigenlijk al helemaal volgens de klas staat, als leraar-in-opleiding (lio).

De pabo’s bieden veel mogelijkheden voor specialisatie. Aan Stenden kun je al aan het begin van je opleiding kiezen voor een van de verschillende locaties, die elk hun eigen specialisatie hebben. Zo kies je in Leeuwarden voor drietalig onderwijs en in Emmen voor wetenschap- en techniekonderwijs. De specialisaties en keuzemogelijkheden binnen de opleiding verschillen per hogeschool. Meestal kun je je richten op het jonge of oude kind, of op een speciale onderwijsvorm. Aan de Hogeschool Leiden kun je kiezen voor de sportklas, sommige pabo’s hebben speciale trajecten voor topstudenten of programma’s met meer stage (Opleiding in School) of specialisaties in techniek- of taalonderwijs.

Na de pabo kun je direct aan de slag als leerkracht, of verder studeren met een master na een schakeltraject. Als je interesse in leer- of gedragsproblemen is gewekt, kun je kiezen voor de master Special Educational Needs. Hiermee kun je je ook verdiepen in zorgcoördinatie en leerlingbegeleiding. Andere mogelijke masters zijn onderwijskunde of (ortho)pedagogiek. Lees hierover meer in de Keuzegids Masters.

Kwaliteit

Bekijk volledige afbeelding

Bekijk volledige afbeelding

Een pabo vinden bij jou in de buurt is waarschijnlijk niet zo moeilijk: in elke regio vind je wel een hogeschool waar je basisschoolleraar kunt worden. Juist door dat enorme aanbod is het zaak te kiezen voor een kwalitatief sterke opleiding, die aansluit bij jouw verwachtingen. En dan is dat stukje extra reizen misschien wel de moeite waard!

Twee dingen vallen op bij bijna alle pabo’s. Ten eerste is dat de grote uitval in het eerste jaar. In vergelijking met andere hbo-opleidingen halen veel pabo-studenten het eerste jaar niet of blijken ze toch een verkeerde keuze gemaakt te hebben. Er zijn er slechts enkele die op dit punt gemiddeld scoren, en maar eentje die een plusje op dit onderdeel krijgt: de Hanze in Groningen. Het tweede punt is gelukkig positiever. Overal voelen de studenten zich goed of zelfs erg goed voorbereid op hun latere loopbaan.

Om een beetje orde te scheppen in het enorme aanbod van opleidingen, hebben we de scores in de tabel in regio’s opgedeeld. Hieronder bespreken we die.

Het noorden

Hoewel de opleiding KPZ de laatste jaren steeds iets minder hoog scoort, gaat hij in het noorden nog steeds aan kop. Inhoudelijk en organisatorisch is alles goed op orde en een flink aantal studenten mag binnen vijf jaar een juf- of meesterdiploma in ontvangst nemen. Ook het aanleren van algemene vaardigheden, een pijnpunt bij veel andere pabo’s, gaat hier goed. De andere topper in het noorden is Viaa, voorheen de Gereformeerde Hogeschool. Hier worden de docenten geroemd om hun deskundige begeleiding. Ze zijn altijd bereikbaar voor vragen, en dat komt ook de communicatie ten goede. Beide topopleidingen hebben overigens wel een sterke religieuze identiteit. Wil je dat niet, dan vind je in Assen bij Stenden nog een opleiding die vrij blijft van kritiek. Bij de andere vestigingen van deze hogeschool is de eerstejaarsuitval wel echt aan de hoge kant. De NHL heeft volgens studenten een van de weinige pabo’s met te weinig contacturen, en ook de vestigingen van Stenden in Leeuwarden en Groningen kunnen inhoudelijk beter.

Het midden en oosten

In de regio midden en oost zien we veel tevreden studenten. Iselinge, Saxion en de Christelijke Hogeschool Ede voeren de ranglijst aan. Deze scholen gooien hoge ogen door studenten veel contact met de beroepspraktijk aan te bieden, maar ook de faciliteiten, met name de bibliotheek, worden gewaardeerd. De opleiding aan de Marnix Academie in Utrecht behaalt heel aardige resultaten en hoeft ondanks de forse studentenaantallen geen klachten tegemoet te zien over gebrekkige communicatie of organisatie. De andere opleidingen zijn redelijk tot matig. Nergens zijn de kritiekpunten van studenten heel groot, maar een aantal pabo´s weet het gemiddelde niveau voor de inhoud niet te halen. Wat meer aandacht voor algemene vaardigheden is een van de mogelijke verbeterpunten.

Het zuiden

In het zuiden zien we, net als in het westen, een duidelijke topper. De Kempel krijgt alle lof van studenten, en dat is terug te zien in de succescijfers. Al vroeg krijgen studenten te maken met de beroepspraktijk, waardoor ze weten waar ze aan beginnen. Daarnaast weet de opleiding als enige in de regio een duidelijk compliment te krijgen voor het programma.

Inhoudelijk zijn studenten in het zuiden verder eigenlijk nergens zo enthousiast. Drie van de vijf vestigingen van Fontys scoren op dit gebied zelfs iets onder het landelijk gemiddelde en dat geldt ook voor de HZ. Zuyd Hogeschool is inhoudelijk wat minder sterk dan de overige opleidingen, wat misschien de hoge uitval in het eerste jaar verklaart.

Het westen

De ultieme topper, niet alleen in het westen maar ook landelijk, is het reformatorische Driestar. Complimenten zijn er over alle aspecten, vooral facilitair doet deze opleiding het goed. Genoeg studenten komen het eerste jaar door en minstens zoveel kunnen binnen vijf jaar hun diploma in ontvangst nemen. Aan de Vrijeschoolpabo in Leiden, gestoeld op de antroposofie,  is er meer hulde voor de docenten dan elders en ook de loopbaanvoorbereiding laat hier niets te wensen over.

Het verschil met de overige opleidingen in het westen is best groot. Opvallend is vooral de forse kritiek op de inhoud. Het aanleren van algemene vaardigheden, zoals een kritische houding en probleemoplossend vermogen, lukt de instellingen onder de top twee volgens studenten maar matig. Daarnaast kan hier en daar de communicatie wel duidelijker. Inholland heeft behoorlijk wat vestigingen die net of ruim onder het landelijk gemiddelde uitkomen. De grootste klachten ontstaan hier op inhoudelijk gebied, de toetsing laat bijvoorbeeld te wensen over. Ook voor de Haagse en de Hogeschool van Amsterdam is er vooral inhoudelijk nog veel werk aan de winkel.

Verwante studies

Ons advies

De beste pabo’s in elke regio hebben een nadrukkelijke religieuze identiteit. Zoek je zo’n opleiding, dan grijp je eigenlijk nooit mis. Wil je juist een openbare pabo, dan moet je soms wat beter zoeken. In het noorden is Stenden in Assen een goed alternatief, en in het zuiden is dat Avans in Breda of een van de vestigingen van Fontys. De antroposofische Vrijeschoolpabo in Leiden is ook zeker het overwegen waard.

Keuzegids Hbo 2015 Online | www.keuzegids.org