Keuzegids Hbo 2015 Online | www.keuzegids.org

Let op: deze Keuzegids is niet meer actueel. Bekijk de nieuwste versie

Hbo Leraar Talen

Taalvaardig

Feilloos de hoofdgedachte van een tekst weten te vinden, zonder moeite andermans schrijfsels controleren op spelfouten: jouw talenknobbel kun je inzetten om de volgende generatie taalvaardig te maken. Zodat ze later een foutloze sollicitatiebrief kunnen schrijven, met hun campingvrienden in Frankrijk kunnen communiceren of Engelse artikelen kunnen lezen.

Arbeidsmarkt

Nog steeds behoren afgestudeerde leraren talen tot een van de categorieën met de minste werkloosheid in het hele hbo. Verreweg de meeste talenleraren vinden snel een baan op hbo-niveau. Het startsalaris ligt iets hoger dan het hbo-gemiddelde, maar daar staat tegenover dat het voorbereiden en uitwerken van de lessen flink veel tijd kan kosten.

Locaties en toelating

Zoals je aan de tabel kunt zien, zijn er ontzettend veel opties voor een talenopleiding. Het is even puzzelen, want niet elke hogeschool heeft een opleiding in elke vreemde taal. Nederlands, Engels, Frans en Duits zijn de meest voorkomende talen, drie aparte gevallen zijn Fries (NHL), Spaans (Fontys, HU) en gebarentaal (HU). Windesheim biedt toekomstig leraren ook afstandsonderwijs, je volgt dan de opleiding met behulp van een online leeromgeving. Daarnaast overweegt Windesheim in de toekomst leraren Chinees op te leiden. Je kunt ook bij de particulieren terecht voor een deeltijdopleiding tot docent, zie hiervoor het deeltijdkatern achterin het boek.

Met een vwo-profiel kun je zonder meer beginnen aan een lerarenopleiding in een taal naar keuze. Als havist moet je eindexamen gedaan hebben in de taal waarin je les wilt gaan geven. Alleen voor Spaans geldt die eis niet. Voor het jaar 2015-2016 heeft een aantal hogescholen een numerus fixus ingesteld. Dat betekent dat Fontys, HvA, InHolland en HAN hun studenten voor toelating selecteren.

Verder is het handig om bij jezelf na te gaan of je sterk in je schoenen staat en gevoel hebt voor het overdragen van kennis aan puberende jongeren. Na je bachelor mag je als tweedegraads docent aan de slag in het vmbo, mbo of in de onderbouw van havo of vwo. Wil je ook lesgeven aan de bovenbouw, dan kun je na je bachelor doorstuderen voor een eerstegraadsmaster.

De opleiding

Om een vreemde taal aan jongeren te kunnen leren, moet je de taal zelf wel tot in de puntjes beheersen. Uitspraak, grammatica en woordenschat zijn dan ook de kernvakken van de opleiding: je hebt op de middelbare school niet voor niets woordjes gestampt, werkwoordschema’s uit je hoofd geleerd en mondelingen geoefend. De talenopleidingen bouwen voort op de kennis die je op de middelbare school hebt opgedaan, dus een beetje voorkennis komt wel van pas. Toekomstige studenten Spaans hoeven niet te vrezen: bij deze opleiding begin je wel helemaal aan de basis.

Naast de basisvaardigheden van de taal leer je alles over de geschiedenis, literatuur en cultuur van het land of de landen waar de taal gesproken wordt. Daarnaast werk je aan je didactische vaardigheden: lesgeven, klassenmanagement en onderwijskunde. Je brengt je kennis in de praktijk tijdens de vele stages die je loopt. Daarmee begin je al in het eerste jaar: zo kom je er meteen achter of het onderwijs geschikt is voor jou. In het laatste jaar volg je een LIO-stage (leraar in opleiding), dit is de eindstage van je opleiding. Hier ben je zoveel mogelijk zelfstandig aan het werk op een school en word je alleen nog op afstand begeleid.

Tolk gebarentaal

Er is er maar eentje in Nederland: de opleiding tot leraar of tolk in de Nederlandse Gebarentaal. Je vindt deze opleiding aan de Hogeschool Utrecht. Met de lerarenopleiding gebarentaal kun je straks doven, maar ook hun familieleden en partners gebarentaal leren. De andere optie is om tolk te worden. Je kiest meteen bij inschrijving voor een van beide richtingen. Studenten zijn niet ontevreden over de opleiding, voelen zich goed begeleid door de docenten en komen het eerste jaar goed door. Alleen het vaardighedenonderwijs, wat in dit vak toch erg belangrijk is, laat te wensen over.

Kwaliteit

Bekijk volledige afbeelding

Wat over de gehele linie opvalt is de grote hoeveelheid studenten die niet binnen vijf jaar een diploma in de wacht weet te slepen. Vooral de toekomstig docenten Engels en Frans hebben veel moeite met afstuderen. Het lijkt de opleidingen vooral te ontbreken aan degelijk vaardighedenonderwijs. Voor het eerst hebben we in deze gids oordelen over alle afzonderlijke lerarenopleidingen. Om het overzicht te behouden, bespreken we elke taal apart.

Nederlands

De beste opleiding tot docent Nederlands vind je volgens studenten aan Fontys. Tussen de twee vestigingen in de lijst is opvallend veel verschil te zien. In Sittard zijn studenten laaiend enthousiast over het stimulerende programma, dat door deskundige docenten gedoceerd wordt. Die docenten geven daarnaast goede feedback en zijn voor vragen bereikbaar, wat de communicatie ook ten goede komt. De lof voor de docenten komt ook in Tilburg terug, en ook op de andere aspecten zijn studenten zeker niet ontevreden. Studenten van de HvA zijn naast de kritiek op de docenten ook niet tevreden met het lage aantal contacturen dat ze krijgen en uiten hun ongenoegen, net als studenten van Inholland, over het aanleren van algemene vaardigheden.

Engels

Slechts twee opleidingen tot docent Engels weten het landelijk gemiddelde te behalen. De extreem lage diplomacijfers en hoge eerstejaarsuitval zijn hier mede de oorzaak van, maar onder studenten heerst bij deze opleidingen ook niet zoveel enthousiasme. Over de docenten zijn ze nog wel positief, maar verder worden er weinig complimenten uitgedeeld. Dat maakt de pluspunten die er zijn des te meer waard om te noemen: de voorbereiding op een toekomstige loopbaan is bijna overal in orde en Windesheim krijgt een pluim voor de faciliteiten. Echt zware kritiek vinden we pas helemaal onderaan: hoewel er in Rotterdam en Amsterdam al geroepen wordt om beter vaardighedenonderwijs, heerst er wederom bij Inholland de meeste ontevredenheid.

Frans

Bij de lerarenopleidingen Frans is de loopbaanvoorbereiding over het algemeen dik in orde. Er zijn ook hier alleen weinig studenten voor wie het binnen vijf jaar ook daadwerkelijk tot een loopbaan komt. Zonde voor de score van Windesheim, want studenten zijn daar zeer tevreden. Ze vinden het programma buitengewoon stimulerend en samenhangend en zijn complimenteus over de docenten. De HvA weet het landelijk gemiddelde nog te halen, mede door lof over de faciliteiten. Bij de andere opleidingen zien we hier en daar flinke kritiek: vooral het aanleren van de algemene vaardigheden, die je als leraar toch hard nodig hebt, verloopt stroef. Aan de HR en de HU heerst er ontevredenheid over de inhoud, en ook de docentkwaliteit moet worden opgekrikt.

Duits en overige talen

In het Duitse vakgebied zijn er goede, gemiddelde en minder goede opleidingen. Tot de eerste categorie behoren Fontys, Windesheim en de HAN, met alle drie uitmuntende docenten. Aan Windesheim krijgen ze de meeste lof, en ook de goede score voor de communicatie (ook: bereikbaarheid en betrokkenheid docenten) is deels aan hen te danken. Onder de top drie is men niet zo tevreden met het relatief lage aantal contacturen, en speelt het problematische vaardighedenonderwijs weer op. Opnieuw vinden we Inholland onderaan de lijst, samen met de NHL. Bij beide instellingen is de inhoud onder de maat en zouden studenten graag betere werkplekken (onderdeel van faciliteiten) zien.

Echte pijnpunten kunnen studenten niet aanwijzen bij de lerarenopleidingen Spaans, maar de prestatiecijfers laten in elk geval aan de HU zien dat deze opleidingen niet makkelijk door te komen zijn. Het wordt bijna eentonig, maar weer noemen studenten het vaardighedenonderwijs als grootste punt van kritiek.

Verwante studies

Ons advies

Over één ding kunnen we helder zijn: de lerarenopleidingen talen zijn niet makkelijk door te komen. Er zijn veel afhakers in het eerste jaar, maar ook daarna vallen er nog veel studenten uit. Fontys is een goede optie voor Nederlands en Duits, en Windesheim is goed in Engels en Frans. Inholland lijkt minder aan te raden.

Keuzegids Hbo 2015 Online | www.keuzegids.org