Keuzegids Hbo 2015 Online | www.keuzegids.org

Let op: deze Keuzegids is niet meer actueel. Bekijk de nieuwste versie

Hbo Leraar Maatschappijvakken

Levenslessen

Je kunt hem je vast nog wel herinneren: die ene leraar die zo bevlogen over zijn vak kon vertellen. Die alles uit de kast haalde en zijn lessen onvergetelijk en interessant maakte. Als je die passie herkent en door wilt geven, is het onderwijs misschien wel wat voor jou. Vertel jij je leerlingen straks met veel bevlogenheid over de Middeleeuwen? Of help je economen in de dop met hun winst- en verliesrekeningen?

Arbeidsmarkt

Als leraar in een van de maatschappijvakken hoef je niet te vrezen voor een bestaan als werkloze. Hoewel niet zo makkelijk als de leraren talen, komen de meeste afgestudeerden snel aan een baan. Het werk is meestal ook op niveau en tegen een ruim salaris.

Locaties en toelating

Zoals je ziet in de tabel is het aanbod enorm. Elke grote instelling heeft wel een of, in de meeste gevallen, meerdere lerarenopleidingen in aardrijkskunde, geschiedenis, economie, godsdienst of maatschappijleer. Minder bekende maatschappijvakken zijn omgangskunde, pedagogiek en gezondheidszorg & welzijn. Oriënteer je goed in de tabel, zodat je weet bij welke hogeschool je voor welke opleiding terecht kunt.

Om te starten met de lerarenopleiding economie moet je in dat vak eindexamen gedaan hebben, bij de andere studies ben je met elk havo- of vwo-profiel toelaatbaar. Daarnaast geldt bij InHolland, HAN, HvA en Fontys een numerus fixus voor de lerarenopleiding geschiedenis. Je moet bij deze hogescholen een selectieprocedure doorlopen om te worden toegelaten.

De opleiding

Alle lerarenopleidingen bestaan grofweg uit twee delen: vakkennis en didactiek. Om een vak te kunnen doceren moet je er zelf alles vanaf weten. Daarom verdiep je je in de achtergronden van het vakgebied dat je hebt gekozen. Bij economie kun je dan denken aan vakken over de internationale economie of het bankwezen. Bij aardrijkskunde kun je vakken verwachten die zich richten op bevolkingsgeografie of landschappen, bij geschiedenis vakken die gaan over een periode (bijvoorbeeld het interbellum) of over thema’s, zoals Europa. Als toekomstig leerkracht pedagogiek verdiep je je in leerontwikkelingen, loopbaanbegeleiding en onderwijsondersteuning.

Maar hoeveel kennis je ook opdoet, zonder didactische vaardigheden komt je verhaal niet over. Om een goede docent te worden leer je dan ook communiceren met groepen, lessen voorbereiden en evalueren. Dat doe je niet alleen op school, maar ook op de vele stages die je loopt. In je laatste jaar loop je de langste en meest zelfstandige stage: je bent dan Leraar-In-Opleiding (LIO). Als je afgestudeerd bent, heb je een tweedegraads lesbevoegdheid. Daarmee mag je lesgeven op het vmbo, mbo en de onderbouw van havo en vwo. Wil je les kunnen geven op alle niveaus, dan kun je met een masteropleiding een eerstegraads lesbevoegdheid halen.

Kwaliteit

Bekijk volledige afbeelding

Bekijk volledige afbeelding

De trend die we bij andere lerarenopleidingen zien, zet zich hier voort: de prestatiecijfers zijn erg zwak. Hogescholen kennen veel afvallers in het eerste jaar en van degenen die de propedeuse wel door weten te komen vallen er veel in een later stadium alsnog af. Aan de docenten zal het in elk geval niet liggen: daar zijn studenten unaniem enthousiast over.

Aardrijkskunde

De docentkwaliteit waar we het hierboven over hadden, is bij aardrijkskunde het hoogst. Daarnaast zijn de studenten het er over eens dat de loopbaanvoorbereiding dik in orde is. De Hogeschool Rotterdam heeft de meest tevreden studenten, die hun opleiding een echte topopleiding vinden. Het programma kent een goede samenhang en de toetsen sluiten hier goed op aan. De docenten zijn naast deskundig ook zeer betrokken bij de studenten en bereikbaar voor vragen, dus ook met de communicatie vanuit de opleiding zit het wel goed. Het verschil tussen deze top­opleiding en de rest is behoorlijk groot, maar anders dan bij veel andere vakken komt geen enkele opleiding onder het gemiddelde uit. Opvallend is het uitblijven van kritiek: hoewel studenten wel lichte onvrede uiten over het lage aantal contacturen en er hier en daar veel uitvallers zijn, kennen deze opleidingen tevreden studenten.

Geschiedenis

Bij geschiedenis zien we geen echte uitblinkers. De middelmatige scores zijn vooral te verklaren door de lage prestatiecijfers: veel uitval in het eerste jaar en daarna. Fontys in Sittard heeft goede docenten en weet als enige haar studenten beter dan gemiddeld voor te bereiden op een baan. In Zwolle, Rotterdam en Tilburg worden de algemene vaardigheden goed aangeleerd, terwijl dat in Nijmegen en Leeuwarden juist niet van een leien dakje gaat. Echt zware kritiek is er niet, maar zeker over de HAN en de NHL zijn studenten op veel aspecten toch niet tevreden.

Economie

Onder de economieopleidingen is het opnieuw Fontys in Sittard die de hoogste score weet te behalen met haar opleiding algemene economie. Er is veel contact met de beroepspraktijk en studenten worden goed op de hoogte gehouden van roosterwijzigingen en andere organisatorische zaken. Een flink verschil met dezelfde opleiding in Tilburg, die juist ontevreden zijn over een aantal punten die studenten in Sittard als compliment aanwijzen. Aan Windesheim heerst er onvrede over het lage aantal contacturen, en dat geldt ook voor de NHL. Van de opleidingen bedrijfseconomie scoort alleen de HvA gemiddeld, de rest zit daar een flink stuk onder.

Gezondheidszorg & welzijn

Over deze categorie opleidingen kunnen we kort zijn: bijna allemaal scoren ze gemiddeld. Wel zijn hier en daar wat nuances te zien: aan de HvA zijn de docenten volgens hun studenten bijvoorbeeld uitmuntend, terwijl ze er bij Fontys juist helemaal niet zo tevreden over zijn. De enige zwak scorende opleiding is die van de NHL, waar met name het vaardighedenonderwijs echt onder de maat is. Studenten willen beter leren kritisch lezen en probleemoplossend denken. Daarnaast zijn ze flink ontevreden over de weinige contactmomenten die ze hebben.

Godsdienst en maatschappijleer

Veel godsdienstopleidingen zijn zo klein dat ze niet te beoordelen zijn. Van de drie waarvan we wel betrouwbare oordelen hebben, staat Fontys bovenaan met vooral deskundige en betrokken docenten en een duidelijke communicatie vanuit de instelling. Voor het vak maatschappijleer wordt Fontys juist ruim voorbijgestreefd door de HvA. De eindscore van de Amsterdamse hogeschool lijkt niet te rijmen met de enorm positieve studentenoordelen, maar wordt veroorzaakt door de zeer lage prestatiecijfers. Voor Inholland is er het meeste werk aan de winkel, maar wat meer contacturen zou de tevredenheid misschien al omhoog helpen.

Omgangskunde en pedagogiek

Het aantal diploma’s dat aan omgangskundestudenten binnen vijf jaar uitgereikt kan worden is opvallend hoog in vergelijking met de andere lerarenopleidingen. Het vaardighedenonderwijs is aan de HU een pijnpuntje, en Fontys moet werken aan haar toetsing. Dat omgangskunde en pedagogiek echt twee verschillende vakken zijn, blijkt wel uit de scores: studenten pedagogiek hebben Fontys (Sittard) juist bestempeld als topopleiding. Op alle vlakken geven ze te kennen dat ze niet zomaar tevreden, maar eerder laaiend enthousiast zijn. Zowel inhoudelijk als organisatorisch zit de opleiding goed in elkaar, er is veel samenhang en studenten voelen zich goed ondersteund en begeleid. Hetzelfde geldt in mindere mate voor de HAN, waar pedagogen-in-opleiding wel wat meer contacturen zouden willen zien. Dat geldt ook voor Fontys in Eindhoven: het verschil met de vestiging in Sittard moge duidelijk zijn.

Verwante studies

Ons advies

Omdat het aanbod zo groot is, is het zaak je eerst goed te oriënteren op de mogelijkheden. Naar echte kwaliteit moet je flink zoeken: uitblinkers zijn de HR (aardrijkskunde), Fontys in Sittard (pedagogiek, economie) en Tilburg (godsdienst). Sommige van de overige opleidingen zijn degelijk, maar andere hebben nog wel veel te verbeteren.

Keuzegids Hbo 2015 Online | www.keuzegids.org