Keuzegids Hbo 2015 Online | www.keuzegids.org

Let op: deze Keuzegids is niet meer actueel. Bekijk de nieuwste versie

Hbo Kunstacademie

Geef je toekomst vorm

Voor velen een droomstudie: de kunstacademie. Rijk word je er hoogstwaarschijnlijk niet van, maar de kunstopleidingen geven je de kans je te ontwikkelen tot bijvoorbeeld een veelzijdig illustrator, beeldhouwer of interieurontwerper. Daarvoor moet je wel hard werken: bij de toelating, tijdens de opleiding en in je latere loopbaan. Talent alleen is niet genoeg, je moet je steeds verder kunnen en willen ontwikkelen.

Arbeidsmarkt

Overweeg je de kunstacademie, dan heb je wellicht al een goed beeld bij het beroep dat je later wilt uitoefenen. Slechts een klein deel kan straks echt leven van een bestaan als professioneel kunstenaar. Vaak zul je (ook) gaan lesgeven of andere bijverdiensten zoeken. Er zijn hbo-domeinen waar de werkloosheid hoger is, maar afgestudeerd kunstenaars verdienen wel het minst van alle hbo’ers.

Locaties en toelating

De meeste kunstacademies hebben een eigen naam, maar zijn onderdeel van een grotere hogeschool. Zo is de Minerva Academie in Groningen onderdeel van de Hanze, hoort de Willem de Kooning Academie bij de Hogeschool Rotterdam en is AKV Sint Joost in Breda en Den Bosch van Avans.

Binnen de academies heb je de keuze uit verschillende soorten opleidingen. Het gaat dan vooral om autonome beeldende kunst (ABK), vormgeving en de docentenopleiding beeldende kunst en vormgeving (DBKV). Daarnaast is er nog een aantal specifiekere opleidingen, onder meer op het gebied van film en televisie tot textiel en mode, archeologie of cultureel erfgoed.

Er zijn vrij veel kunstopleidingen in Nederland, maar dat aantal neemt af. Er moet bezuinigd worden en ook het slechte toekomstperspectief voor kunstenaars heeft invloed op deze afname. De opleidingen laten minder studenten toe en hebben in sommige gevallen besloten soms een bepaalde richting niet meer aan te bieden. Kijk daarom goed naar de richting die jij wilt volgen, want niet elke richting is nog op elke hogeschool te vinden.

Je wordt niet zomaar toegelaten tot deze opleidingen. In een toelatingsexamen moet je laten zien wat je in huis hebt. Daarbij gaat het niet alleen om talent, maar ook om wat je al gemaakt hebt en de mate waarin je je verder kunt ontwikkelen. Het gaat bij het toelatingsexamen trouwens niet per se om werk dat al af is, ook schetsen en concepten kunnen de opleiding veel zeggen over jouw potentie. En als je er toch nog niet klaar voor bent, kun je vaak terecht bij een vooropleiding, waarvoor je ook deelneemt aan een toelatingsexamen. De vooropleiding is geen hbo-opleiding.

De specifieke kunstopleidingen hebben soms andere en mildere toelatingseisen. Bij lifestyle in Tilburg kun je bijvoorbeeld zonder extra voorwaarden terecht. Kunst en economie in Utrecht en Cultureel Erfgoed kennen allebei wel een selectieprocedure. Ook binnen de opleidingen in technische commerciële textielkunde en mode is er variatie: in Amsterdam neem je deel aan de toelatingstoets, terwijl je bij Saxion in Enschede zonder voorwaarden kunt instromen.

De opleiding ABK

Bij autonome beeldende kunst (ABK) gaat het om kijken en om leren kijken, om ideeën ontwikkelen en verbeelden. Je maakt kennis met verschillende manieren van werken en met name in het eerste jaar volg je vakken samen met studenten van de andere kunstopleidingen. Je wordt in je werk begeleid door een docent, die zelf ook beeldend kunstenaar is. Je kunt technische vakken verwachten, waarin je kennis opdoet over materialen en kunsttechnieken, maar ook communicatievakken, waarin je leert je werk te presenteren. Je krijgt ook algemene theoretische vakken als kunstgeschiedenis en filosofie. Meestal ga je je vanaf je tweede jaar met hulp van een begeleider specialiseren in een gebied naar jouw keuze, bijvoorbeeld schilderen, beeldhouwen of keramiek, en bij sommige instellingen behoren ook fotografie en video tot de mogelijkheden.

Vormgeving

Vormgeving is een verzamelterm voor veel verschillende opleidingen. Fotografie, illustratie, video, binnenhuisarchitectuur en theatervormgeving vallen allemaal onder vormgeving. Je kiest, soms direct, soms na een oriëntatietijd, voor de richting 2D (grafisch ontwerp), 3D (ruimtelijk ontwerp) of 4D (audiovisueel ontwerp). De opleidingen zijn heel praktisch gericht, maar bieden ook theoretische vakken, zoals filosofie, conceptontwikkeling en mediatheorie. De Minerva Academie biedt in Leeuwarden een afwijkende opleiding popcultuur aan. Je studeert daar nu af in de vormgeving of muziek, maar de opleiding heeft plannen voor een meer interdisciplinair programma.

Docent BKV

Kies je voor de lerarenopleiding beeldende kunst en vormgeving (BKV), dan volg je een echte kunstopleiding, maar word je ook opgeleid tot leraar. Je leert over allerlei kunstvormen en krijgt vakken als kunstgeschiedenis en filosofie, maar verdiept je ook in onderwijskunde en pedagogiek. Je werkt aan je ontwikkeling als kunstenaar en leert je eigen ideeën vorm te geven. Daarnaast leer je hoe je leerlingen begeleid in hun kunstzinnige ontwikkeling. De opleidingen DBKV zijn uiteraard breed gericht op kunst en werken samen met opleidingen muziek en dans. Je loopt ook stage, vooral in het laatste jaar als LIO (leraar in opleiding). Daarna kun je aan de slag in het onderwijs. In veel gevallen is het ook mogelijk om na ABK of vormgeving alsnog je onderwijsgraad te halen via een master.

Saxion Next biedt een zogenaamde kopopleiding aan, voor studenten die de kunstacademie al hebben afgerond en alsnog hun lesbevoegdheid willen halen. Deze opleiding vind je in het deeltijdkatern achterin het boek.

Specialistische kunstopleidingen en mode

Naast de bredere kunstopleidingen zijn er ook specifieke kunstopleidingen. Zo kun je in Amsterdam terecht voor de Filmacademie (ook televisie), onderdeel van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. Dezelfde hogeschool heeft ook een Reindwardt Academie met een opleiding cultureel erfgoed, waarmee je onder meer bij musea of in de erfgoededucatie aan de slag kan.

Ook zijn er enkele opleidingen op het gebied styling. Bij Fontys in Tilburg kun je je bij international lifestyle studies verdiepen in voeding, gezondheid, bewegen, vrije tijd, mode en leefomgeving. De particuliere hogeschool Saxion Next biedt interior design aan. Binnen de Jan des Bouvrie-academie word je opgeleid tot interieurvormgever en -stylist. Een andere particuliere hogeschool, Academie Artemis in Amsterdam en Rotterdam, leidt allround stylisten op, die alles weten van conceptontwikkeling en trends.

De Hogeschool voor de Kunsten Utrecht biedt naast de reguliere opleidingen kunst en economie aan. Je wordt opgeleid voor meer zakelijke en commerciële functies. Binnen de opleiding kun je je specialiseren in onder meer muziek, theater en evenementen.

Vreemde eend in de bijt is de opleiding archeologie van Saxion. Je volgt vakken (kunst)geschiedenis, maar staat ook met je voeten in de modder voor opgravingen, metingen en onderzoek.

En dan is er nog een aantal mode-opleidingen. Je kunt terecht aan het Amsterdam Fashion Institute van de Hogeschool van Amsterdam, met specialisaties in design, management en branding. In Enschede vind je bij Saxion iets soortgelijks, waarbinnen je je kunt toeleggen op marketing, productmanagement fashion of textiel. In Doorn biedt TMO een managementopleiding op het gebied van mode aan. Meer daarover lees je in hoofdstuk D.

kwaliteit

Bekijk volledige afbeelding

Bekijk volledige afbeelding

ABK

Slechte opleidingen ABK zijn er niet. Maar je hebt wel de keuze uit goede opleidingen en opleidingen die wat meer rond de middelmaat blijven steken. Zo kun je in Groningen terecht voor een uitstekende opleiding. De studenten zijn vooral lovend over hun docenten en de begeleiding die ze van hen krijgen. Ook een opvallend pluspunt zijn de vele contacturen. Twee andere sterke opleidingen vind je in Enschede en Utrecht, elk met hun eigen sterke punten. Enschede krijgt extra lof voor de prima faciliteiten: een prachtige bibliotheek en ook de ICT-voorzieningen zijn voor elkaar. Utrecht biedt een goede voorbereiding op de toekomstige loopbaan, wat zeker in de kunsten geen overbodige luxe is.

Wat minder uitgesproken zijn de opleidingen in Arnhem en Breda. In Arnhem kan volgens de studenten het niveau van de stof wel wat omhoog. In Breda trekt vooral de uitval in het eerste jaar (net als bij de zusteropleiding in Den Bosch) en de mindere waardering voor de loopbaanvoorbereiding de score omlaag. De andere opleidingen hebben juist met weinig uitval te maken, wat wellicht te maken heeft met een lagere instroom en dus goed geselecteerde studenten.

Vormgeving

Voor vormgeving moet je juist wel in Arnhem zijn, met veel contacturen als grootste troef. En ook de andere opleidingen van Artez in Enschede en Zwolle doen het goed. De bijzondere opleiding popcultuur in Leeuwarden krijgt ook veel waardering: goed vaardighedenonderwijs en een duidelijk beeld van de toekomst. Alleen zouden er wel wat meer lesuren mogen worden ingeroosterd.

Ook binnen de vormgeving vind je geen slechte opleidingen. Bij degene die het laagste scoren, schort het vooral aan de voorbereiding op de latere loopbaan en zou de communicatie beter kunnen.

Docent BKV

Bij de opleidingen tot docent beeldende kunst en vormgeving heb je de keuze uit goed, beter en best. Een echt sterke opleiding zit in Groningen. Studenten geven voor alle aspecten meer waardering dan gemiddeld en vooral hun deskundige en betrokken docenten kunnen niet stuk. Maar ze zijn ook zeer tevreden over de duidelijke communicatie en de goede faciliteiten.

De opleidingen onderaan de lijst doen het ook aardig.Bij de NHL in Leeuwarden hebben de studenten wat meer moeite om hun diploma binnen vijf jaar te halen. De experts zijn over deze opleiding ontevreden: ze missen de rode draad van het programma en vinden de kwaliteit van de eindwerkstukken onvoldoende.

Specifieke kunstopleidingen en mode

Bij de specifieke kunstopleidingen springt de Filmacademie er volgens studenten en deskundigen uit. Dat is een goede opleiding, waar studenten kennelijk goed geselecteerd worden, want eenmaal binnen maken ze de opleiding ook bijna allemaal af. De andere opleidingen schommelen rond en een eindje onder het gemiddelde. De studenten van kunst en economie (HKU) bijvoorbeeld zijn niet erg enthousiast. Hoewel de loopbaanvoorbereiding juist prima in orde is, zijn ze minder tevreden over onder meer het niveau van de stof, de deskundigheid van hun docenten en de beschikbare werkplekken voor zelfstudie. Ook archeologiestudenten van Saxion zijn terughoudend in hun oordeel: het vaardighedenonderwijs kan beter en zaken als roosterwijzigingen kunnen duidelijker doorgegeven worden.

Van de mode-opleidingen blijft de HvA wat achter, met name door lage waardering voor de faciliteiten, maar ook door net wat minder punten voor docenten en de inhoud.

Verwante studies

Ons advies

Omdat de meeste kunstopleidingen het goed doen, kun je je in principe laten leiden door wat jij wilt en zoekt. Ga je in het onzekere werkveld van de kunstensector voor de beste opleiding die er is? Kijk dan bij de Minerva Academie van de Hanze in Groningen. Voor zowel ABK als DBKV kun je daar rekenen op een uitstekende opleiding verzorgd door docenten die weten waar ze het over hebben. Voor vormgeving is Artez in Arnhem een aanrader en onder de specifieke kunstopleidingen valt de Filmacademie op. De laagste waardering vind je bij de fashionopleiding van de HvA.
Keuzegids Hbo 2015 Online | www.keuzegids.org