Keuzegids Hbo 2015 Online | www.keuzegids.org

Let op: deze Keuzegids is niet meer actueel. Bekijk de nieuwste versie

Hbo Toneel & Dans

Lichaamstaal

Om in de wereld van dans en toneel de top te bereiken moet je veel en hard trainen. Fysiek zijn het zware opleidingen: als acteur, maar vooral als danser, vertel je een verhaal met je lichaam. De opleidingen bieden je wel volop de kans die top te bereiken: volgens de huidige studenten kun je rekenen op een goede scholing en zijn er geen slechte opleidingen. Maar dan moet je wel eerst toegelaten worden tot de dans- of toneelopleiding van jouw keuze. En dat is niet eenvoudig.

Arbeidsmarkt

Het verschil in arbeidsmarktperspectief tussen afgestudeerden aan de toneelacademie en de dansacademie is niet zo groot. Er is weinig werkloosheid, maar slechts de helft van de afgestudeerden werkt fulltime. Ook moet je rekening houden met een laag salaris.

Zoom je meer in, dan komen er toch belangrijke verschillen aan de oppervlakte, vooral tussen theatermakers en dramadocenten. Van de docenten werkt bijvoorbeeld maar een derde fulltime, tegenover zo’n 70 procent van de theatermakers. Daar staat wel tegenover dat dramadocenten een stuk meer verdienen. Als theatermaker zal je genoegen moeten nemen met een van de laagste lonen van alle hbo-afgestudeerden. Maar iemand met een echte passie voor theater laat zich daar natuurlijk niet door weerhouden.

Locaties en toelating

Nederland heeft vier toneelscholen: in Maastricht, Arnhem, Amsterdam en Utrecht. Deze scholen hebben zowel een toneelopleiding als een docentenopleiding drama, al is dat in Maastricht een deeltijdopleiding. Ook in Tilburg, Zwolle en Leeuwarden vind je een docentenopleiding. De Koningstheateracademie in Den Bosch biedt, in samenwerking met Avans+, een speciale cabaretopleiding aan.

Voor een dansopleiding kun je in Nederland op zeven plekken terecht. In Amsterdam heb je de AHK en Lucia Marthas. Lucia Marthas werkt samen met de Hanzehogeschool en heeft naast Amsterdam ook een vestiging in Groningen. In Den Haag moet je als danser zijn bij het Koninklijk Conservatorium. Kom je dit jaar van de middelbare school, dan ben je voor deze opleiding eigenlijk te laat: het Koninklijk Conservatorium neemt zelden leerlingen aan die ouder zijn dan twaalf jaar. Veel studenten combineren al van jongs af aan hun school met een dansopleiding van het conservatorium. Een soortgelijke constructie zie je bij de Nationale Balletschool van de AHK.

Voor de dans- en toneelopleidingen, ook de docentvarianten, doe je toelatingsexamen of auditie. De Euritmieacademie is hierop de enige uitzondering, hoewel je ook daar moet laten zien dat je lichamelijk geschikt bent en dat je gemotiveerd bent. De opleidingen hebben vaak een vooropleiding die je volgt naast de middelbare school en die je op het juiste niveau voor de audities kan brengen. De toneelscholen hebben gezamenlijk ook de Landelijke Oriëntatiecursus Theaterscholen opgezet, voor jongeren vanaf zestien jaar, waarmee je je kunt oriënteren op een theateropleiding.

De opleiding

Als aankomend acteur of docent drama moet je je stem en lichaam goed leren gebruiken. Dit gebeurt voornamelijk in het eerste jaar. Ook krijg je theoretische vakken als dramaturgie, cultuurbeschouwing, filosofie en tekstanalyse. Vanaf het tweede jaar krijg je steeds meer les in het werkveld zelf. De toneelopleidingen leiden allemaal op tot acteur, maar onderscheiden zich daarnaast door verschillende studierichtingen. In Utrecht kun je bijvoorbeeld kiezen voor de richting acteur-theatermaker, en in Amsterdam kun je, als je er aanleg voor hebt, ook kiezen voor het maken en spelen van eigen voorstellingen. Maastricht heeft in samenwerking met de kunstacademie een specialisatie theaterkostuumontwerp en theatervormgeving.

Op alle dansopleidingen krijg je veel techniek en krachttraining, repertoire en improvisatie. Afhankelijk van de richting die je kiest, krijg je ook les in acteren, muziek en acrobatiek. Klassiek ballet vormt alleen in Den Haag en bij de Amsterdamse balletopleiding nog de hoofdmoot. Bij de andere scholen ligt de nadruk meer op moderne dans of jazz. Bij de Dansacademie Lucia Marthas speelt musicaldans een grote rol. In Arnhem en Amsterdam zijn er specialisaties in choreografie.

Circus arts

Fontys in Tilburg en Codarts in Rotterdam bieden naast hun dansopleidingen ook een speciale circusopleiding aan. Daarbij moet je niet zozeer denken aan wilde dieren, clowns en menselijke kanonskogels, maar aan een brede theateropleiding. Zo ligt de nadruk op het circustheater en word je als student uitgedaagd om zelf artistieke keuzes te maken. De Rotterdamse studenten zijn vrij positief over hun opleiding: veel contacturen, een degelijk programma, goede docenten. Jammer genoeg haalt niet iedereen zijn of haar diploma in vijf jaar. In Tilburg zijn de studenten minder enthousiast. Ze vinden het studieprogramma wat onsamenhangend en ook de toetsing laat te wensen over. De reden dat de totaalscore toch op het hbo-gemiddelde uitkomt, is de lofzang van de deskundigen.

kwaliteit

Bekijk volledige afbeelding

Bijzonder: studenten dans zijn erg tevreden over hun opleiding. Afgezien van de circusopleiding (zie het kader) stijgen alle opleidingen boven het gemiddelde uit.

Toneel

Een gewoon goede score bestaat haast niet onder de theateropleidingen: de plaats in de ranking hangt af van het aantal keren dat je ver boven het gemiddelde weet uit te stijgen. De reden dat de AHK bovenaan de lijst theateropleidingen staat, is dan ook dat deze instelling over de gehele breedte veel lof krijgt. Een goede opleiding als die van de HKU steekt hier haast bleekjes bij af, terwijl je ook hier prima onderwijs krijgt.

Over de opleidingen tot dramadocent is ook weinig op te merken. Eerstejaars hebben aan de NHL in Leeuwarden iets minder kans om hun eerste jaar door te komen. Opvallend is hier ook het lage aantal contacturen, waar studenten niet erg tevreden over zijn. Inhoudelijk is er ook lichte kritiek, net als aan de HKU. Verder putten de studenten zich uit in complimenten voor hun opleiding en de deskundigen van de NVAO zijn het daar roerend mee eens.

Dans

Ook de dansstudenten vullen juichend de enquêtes over de kwaliteit van hun opleiding in: maar liefst vier van de zes dansopleidingen behoren tot de top van het hbo. De Amsterdamse opleiding van Lucia Marthas heeft de op een na hoogste score in deze Keuzegids. Dat komt door de uitzonderlijk goede beoordeling van de studie-inhoud, de docenten, het aanleren van algemene vaardigheden, de voorbereiding op de toekomstige loopbaan en de communicatie richting de student. Maar ook over de andere opleidingen kunnen de studenten nauwelijks kritiekpunten noemen. Over het Koninklijk Conservatorium zijn helaas geen oordelen beschikbaar.

Ook de lerarenopleidingen scoren goed. De beste vind je in Tilburg, waar studenten heel enthousiast zijn over alle aspecten van de opleiding en waar je veel lesuren krijgt. De nummer één wordt op de voet gevolgd door Arnhem Artez. Bij de opleiding van de AHK in Amsterdam plaatsen de studenten wel enkele kanttekeningen bij hun docenten. De Euritmieacademie heeft wat meer uitval in het eerste jaar, maar de overgebleven studenten ronden hun opleiding daarna wel op tijd af.

Verwante studies

Ons advies

Geen enkele opleiding toneel of dans presteert slecht. Een score die ver boven het hbo-gemiddelde ligt, is eerder regel dan uitzondering. Dus als je een keuze maakt, hoef je niet bang te zijn voor slechte kwaliteit. Je kunt letten op slagingspercentages, maar voor de rest is het aan te raden je vooral voor zo veel mogelijk audities in te schrijven of de specialisaties te volgen. De toelating is streng en de instroom­cijfers laten zien dat er jaarlijks weinig nieuwe studenten worden aangenomen.
Keuzegids Hbo 2015 Online | www.keuzegids.org