Keuzegids Hbo 2015 Online | www.keuzegids.org

Let op: deze Keuzegids is niet meer actueel. Bekijk de nieuwste versie

Arbeidsmarkt

Een echte studie doen

Het dieptepunt van de economische crisis ligt inmiddels ver achter ons en we kunnen langzaam werken aan economisch herstel. Maar de crisis heeft een flinke invloed gehad op de Nederlandse arbeidsmarkt en daar ga jij als nieuwe student waarschijnlijk ook nog last van krijgen. Lang niet iedereen is meer zeker van een baan na de studie. En kom je wel aan een baan, dan is die niet altijd op het niveau waarvoor jij bent opgeleid. De oplossing: probeer je te onderscheiden. Hoe je dat doet? Dat lees je in dit artikel.

Baankansen

Het lijkt misschien wat vroeg, maar al bij je keuze voor een opleiding kun je rekening houden met hoe makkelijk je later aan een baan komt. In sommige sectoren is het perspectief op een baan nou eenmaal beter dan in andere: zie de sectoren onderaan het tabelletje waarin de werkloosheid per sector genoemd staat. Er zijn zeker beroepssectoren die crisisbestendig zijn gebleken. Denk bijvoorbeeld aan de gezondheidszorg. Die hbo-sector doet het over de afgelopen vijf jaar consequent goed. Maar ook afgestudeerden aan de meeste techniekopleidingen hoeven niet bang te zijn aan de zijlijn te moeten toekijken.

Andere sectoren hebben het moeilijker. Er is veel bezuinigd en er zijn veel ontslagrondes geweest bij bedrijven en de overheid. Nu Nederland zich langzaam uit de crisis werkt, zie je dat terug in de relatief hoge werkloosheidscijfers in de economie- en managementhoek. Bij bestuurskunde, bijvoorbeeld, komt maar liefst zestien procent van de afgestudeerden niet aan een baan. En ook in international business en vastgoed hebben jonge starters moeite om aan geschikt werk te komen.

Er valt daarom veel te halen bij jouw studiekeuze. Nog een schoolvoorbeeld is de journalistiekopleiding. Een populaire studie, maar de banen liggen niet bepaald voor het oprapen. En als er al banen zijn, kunnen die ook worden vervuld door afgestudeerden uit andere sectoren. Je hoeft immers niet journalistiek te hebben gestudeerd om als journalist aan de slag te gaan.

Maar misschien nog wel interessanter dan hoe de zaken op de arbeidsmarkt er nu voorstaan, is wat de voorspellingen zijn voor de baankansen over een paar jaar. Dan ben jij immers pas afgestudeerd. Als je in een folder ziet staan ‘er is veel vraag naar onze afgestudeerden’, vraag je dan ook altijd af: is dat over vijf jaar ook nog zo? In de verschillende artikelen in deze gids hebben we verder de prognoses tot 2018 verwerkt. Ook kun je terecht op www.studie-kosten.nl voor gedetailleerde arbeidsmarktinformatie.

De opleiding: breed vs. smal

Het Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt (ROA), dat iedere twee jaar arbeidsmarktprognoses maakt, signaleerde vorig jaar nog een ander probleem voor de relatief hoge werkloosheid: de zogenaamde ‘brede opleidingen’. Vooral de opleidingen waarin het woord ‘management’ voorkomt baart hen zorgen. Neem bijvoorbeeld media en entertainment management. Afgestudeerden in deze richting vallen in tijden van crisis tussen wal en schip omdat ze zich niet hebben gespecialiseerd in een specifieke richting als management of media. Zij worden verdrongen door studenten die zo’n specialisatie wel hebben. Het ROA ziet dan ook meer heil in het volgen van een klassiekere opleiding die je klaarstoomt voor een specifiek vakgebied.

Natuurlijk is het ook belangrijk te gaan studeren wat je leuk vindt, en dan kan een brede studie een goed begin zijn. Zo maak je kennis met verschillende vakgebieden en kun je later nog kiezen welke kant je op wilt. Als jouw keuze inderdaad valt op zo’n brede opleiding, is het goed om te weten of de opleiding die je in gedachten hebt genoeg aandacht besteedt aan loopbaanvoorbereiding. De mening van de huidige studenten daarover vind je terug in de tabel van ieder artikel.

Keuzes, keuzes, keuzes

Ook jouw route binnen je opleiding is van invloed op je uiteindelijke baankansen. Sommige brede opleidingen laten je in je tweede of derde jaar kiezen voor een vakkenpakket in een specifieke richting, andere studies laten je vrijer in je keuze. Zo kun je bij een hoop instellingen, naast je bachelor, nog een minorstudie volgen. Dat kan een minor zijn in je eigen vakgebied, waardoor je je verdiept in een specifiek onderwerp. Maar je kunt vaak ook minors volgen aan een compleet andere faculteit, waardoor je jouw kennis juist verbreedt.

Op de vraag welke van de twee opties de beste is, kunnen we geen antwoord geven. Aan beide mogelijkheden kleven nadelen. Het kan handig zijn je kennis te verbreden, maar zoals we hierboven beschreven, bestaat dan wel de kans dat je wordt verdrongen door afgestudeerden met een bepaalde specialisatie. Aan de andere kant, als je je te veel hebt verdiept in één onderwerp en je kunt geen passende baan vinden, dan heb je erg weinig uitwijkmogelijkheden.

Salaris

Om het allemaal nog wat ingewikkelder te maken hebben we in ons overzicht ook nog aandacht besteed aan het gemiddelde startsalaris van afgestudeerden in de verschillende beroepssectoren. In een tijd waarin studeren steeds duurder wordt en sommige studenten worden gedwongen geld te lenen met het argument dat dit ‘zichzelf later wel terugverdient’ is het verstandig rekening te houden met jouw verwachte start­salaris.

Met een kunstopleiding worden de meeste mensen niet rijk, zo blijkt uit ons overzicht. En ook als je een communicatieopleiding of een studie in de horecabranche hebt gedaan moet je rekenen op een salaris onder het hbo-gemiddelde. Technische studies leiden vaak wel tot een goed salaris en er zijn beroepen waar je het misschien niet zo van verwacht, maar die toch flink wat geld in het laatje kunnen brengen. Verloskundigen, mondzorgkundigen en maritiem officiers bijvoorbeeld. In elk artikel kun je teruglezen hoe het zit met het startsalaris binnen de sector van jouw keuze.

Spaart u ook zegeltjes?

Heb je je hbo-opleiding afgerond, dan wil je waarschijnlijk ook een baan die daarbij past; die dus op ‘hbo werk- en denkniveau’ is, zoals dat in vacatures vaak wordt genoemd. Je hebt immers kennis opgedaan en allerlei vaardigheden geleerd waarmee je zelfstandig beslissingen wil nemen, dingen kan oplossen en nieuwe ideeën wil kunnen voordragen.

Toch is zo’n baan op hbo-niveau niet altijd gegarandeerd. In sommige vakgebieden is er veel uitvoerend werk te doen, en blijft de kennis van hbo-afgestudeerden onderbenut. Baliemedewerker van een reisbureau, groepsleidster op een crèche of werk achter een kassa, balie of bar: als hbo’er kun je meer dan dat.

Afgestudeerden van verschillende sociale studies komen bijvoorbeeld vaak in zo’n baan onder hun niveau terecht. Denk aan sociaal pedagogische hulpverlening, culturele en maatschappelijke vorming of maatschappelijk werk en dienstverlening. Ook oud-studenten van opleidingen in toerisme, bestuurskunde en veiligheid hebben moeite een hbo-waardige baan te vinden.

Wil je zeker weten dat je later jouw werk- en denkniveau ten volle kunt inzetten, dan kun je denken aan specifieke zorgopleidingen als verloskunde of mondhygiënist. Ook goed op dit vlak zijn accountancy en fiscale economie. Daarnaast scoren studies in de educatieve sector goed: met name de pabo en een lerarenopleiding in een exact vak, taal of maatschappijleer.

Keuzegids Hbo 2015 Online | www.keuzegids.org