Keuzegids Hbo 2016 | www.keuzegids.org

Let op: deze Keuzegids is niet meer actueel. Bekijk de nieuwste versie

Toneel & dans

Lichaamstaal

In dit artikel worden de volgende studies besproken:

  • Theater
  • Docent theater
  • Dans
  • Docent dans
  • Cabaret
  • Circus en Cabaret

Veel trainen. Dat schrijven alle toneel- en dansopleidingen heel eerlijk op hun websites en in hun brochures. Als je echt ergens wil komen in de wereld van theater en dans, dan moet je heel hard werken. Talent is belangrijk, maar doorzettingsvermogen net zo goed, want eenmaal toegelaten tot een opleiding ben je er nog lang niet. Gelukkig zijn er genoeg uitstekende opleidingen om je voor te bereiden op een leven als veelzijdig acteur of gepassioneerd danser.

Arbeidsmarkt

Het verschil in arbeidsmarktperspectief tussen afgestudeerden aan de toneelacademie en de dansacademie is niet zo groot. Er is niet veel werkeloosheid, maar daar zou de komende jaren wel eens verandering in kunnen komen. Het bruto uurloon ligt iets hoger dan bij de andere kunstopleidingen. Wel werkt maar een klein deel van de afgestudeerden fulltime. Docenten dans hebben relatief het meeste werk.

Locaties en toelating

Voor een opleiding tot acteur kun je in vier steden terecht: in Maastricht, Arnhem, Amsterdam en Utrecht. Daaraan verbonden zijn opleidingen tot docent drama, al is dat in Maastricht een deeltijdopleiding. Ook in Tilburg, Zwolle en Leeuwarden vind je een docentenopleiding. De Koningstheateracademie in Den Bosch biedt, in samenwerking met Avans+, een speciale cabaretopleiding aan.

Dansers worden in zeven steden opgeleid. In Amsterdam heb je de AHK en Lucia Marthas. Lucia Marthas werkt samen met de Hanzehogeschool en heeft naast Amsterdam ook een vestiging in Groningen. In Den Haag zit het Koninklijk Conservatorium. Kom je dit jaar van de middelbare school, dan ben je voor deze opleiding eigenlijk te laat: het Koninklijk Conservatorium neemt zelden leerlingen aan die ouder zijn dan twaalf jaar. Veel studenten combineren al van jongs af aan hun school met een dansopleiding van het conservatorium. Een soortgelijke constructie zie je bij de Nationale Balletschool van de AHK. Een bijzondere opleiding is de opleiding docent dans/euritmie in Den Haag, waarin ook veel samengewerkt wordt met de Vrijeschool Pabo.

Voor de dans- en toneelopleidingen, ook de docentvarianten, doe je toelatingsexamen of auditie. Je moeten laten zien dat je (lichamelijk) geschikt bent, talent hebt en laten zien dat je je verder kunt ontwikkelen. De opleidingen bieden vaak een vooropleiding die je volgt naast de middelbare school en die je op het juiste niveau voor de audities kan brengen. De toneelscholen hebben gezamenlijk ook de Landelijke Oriëntatiecursus Theaterscholen opgezet, voor jongeren vanaf zestien jaar, waarmee je je kunt oriënteren op een theateropleiding.

De opleiding

Acteurs en docenten drama in opleiding werken vooral in het begin veel aan het gebruik van hun stem en hun lichaam en ze reflecteren veel op hun ontwikkeling. Maar je krijgt ook veel theoretische vakken, zoals cultuurbeschouwing, filosofie, dramaturgie en tekstanalyse. Vanaf het tweede jaar richt de opleiding zich meer en meer op het werkveld zelf. Binnen de meeste toneelopleidingen zijn meerdere afstudeerrichtingen.

In Amsterdam kun je onder meer terecht voor mime, regie en techniek & theater. Maastrichtse studenten kunnen ook kiezen voor kostuumontwerp en theatervormgeving en Utrecht biedt onder meer de specialisaties writing en interactive perfomance.

Een goede danser werkt in de eerste plaats aan techniek en conditietraining. Ook repertoire en improvisatie zijn belangrijk en natuurlijk staan er theorievakken als dansgeschiedenis en anatomie op het programma.

Afhankelijk van de richting die je kiest, krijg je ook les in acteren, muziek en acrobatiek. Aan het Koninklijk Conservatorium en de Amsterdamse balletopleiding draait de opleiding om ballet, bij de andere scholen ligt de nadruk meer op moderne dans of jazz. Bij de Dansacademie Lucia Marthas speelt musicaldans een grote rol. In Arnhem en Amsterdam zijn er specialisaties in choreografie. En de euritmieopleiding in Leiden concentreert zich uiteraard op deze antroposofische bewegingsleer.

De kwaliteit van de opleidingen

klik om de volledige tabel te bekijken
Ranglijst
Feiten Prestaties Oordelen Score
Toneel & dans
Ook deeltijd / duaal?
Collegegeld
Instroom
Survival 1e jr
Diploma na 5jr
Genoeg contacturen?
Inhoud
Docenten
Vaardigheden
Voorbereiding loopbaan
Communicatie
Faciliteiten
Expertoordeel
TOTAALSCORE
OORDEEL
Theater
 Arnhem Artez - 1984 A 7 o +++ * ++ ++ ++ + ++ o ++ 90 +++
 Amsterdam AHK - 1984 A 56 + ++ * + + + ++ + + ++ 86 +++
 Maastricht Zuyd - 1984 A 51 + ++ * + + + + ++ - ++ 82 ++
 Utrecht HKU - 1984 A 65 + + ++ o + + + + + o 78 ++
Docent theater
 Arnhem Artez - 1984 A 7 + + * + ++ ++ + ++ + ++ 88 +++

Bij kleine studentenaantallen of steekproeven zijn de gegevens van meerdere jaargangen gebundeld. Succescijfers zijn van zeer kleine of jonge opleidingen niet te berekenen (nb). Voor toelichting en bronnen zie www.keuzegids.org/methodiek

Alle symbolen (+, - en o) geven aan hoe een opleiding scoort vergeleken met het gemiddelde van alle voltijd-opleidingen in het hbo:
- - - = zwakste groep, - - = zwakke groep, - = iets lager dan gemiddeld, o = gemiddeld, + = beter dan gemiddeld, ++ = sterke groep, +++ = sterkste groep
De 'totaalscore' en het 'oordeel' vatten alle cijfers samen. De beste opleidingen herken je aan ++ of +++

Bijzonder: studenten theater en dans zijn over het algemeen erg tevreden over hun opleiding. Het merendeel scoort ver boven het gemiddelde.

Toneel

Veel lof is er voor de vier toneelopleidingen. De studenten in Amsterdam, Arnhem en Maastricht zijn heel enthousiast over hun docenten en het boeiende, goed samenhangende programma. De experts onderschrijven dat oordeel volledig. De Maastrichtse studenten hebben wel een klacht over de faciliteiten: de digitale leeromgeving kan beter. In Utrecht zijn de acteurs in opleiding ook wel positief, maar ze zijn net wat minder lovend over het programma dan hun collega-studenten. Overigens krijg je ook hier prima onderwijs. Afstuderen gaat overal vlot.

Over de opleidingen tot dramadocent zijn de meeste studenten erg tevreden. Vooral de opleidingen van Artez vallen op, net als die in Amsterdam en Tilburg. Alleen over de NHL in Leeuwarden zijn de studenten minder te spreken: de toetsing kan beter, vaardigheden als analytisch nadenken mogen meer gestimuleerd worden en faciliteiten vallen ook wat tegen.

Dans

Ook de dansstudenten vullen dansend van plezier de enquêtes over de kwaliteit van hun opleiding in: alle beoordeelde opleidingen behoren tot de top van het hbo. De Amsterdamse opleiding van Lucia Marthas is helemaal de moeite waard: nooit eerder kreeg een opleiding in de Keuzegids zo’n goede beoordeling. Dat komt door de uitzonderlijk hoge waardering voor de studie-inhoud, de docenten, het aanleren van algemene vaardigheden, de voorbereiding op de toekomstige loopbaan en de communicatie richting de student. Maar ook over de andere opleidingen kunnen de studenten nauwelijks kritiekpunten noemen.

De lerarenopleidingen doen het ook erg goed. De beste vind je volgens studenten bij Lucia Marthas in Groningen, op de voet gevolgd door de Amsterdamse zusteropleiding. Ook hier zijn de studenten heel lovend. Alleen in Arnhem hebben de studenten wat klachten: ze zijn niet erg te spreken over het niveau van de lesstof en de toetsing kan beter. Ook vaardigheden als kritisch lezen en analytisch denken beoordelen ze wat lager.

Verwante studies

Ons advies

Studenten theater en dans zijn over het algemeen heel tevreden over hun opleiding. Dat betekent dat je je in je keuze onder meer kunt laten leiden door je voorkeur voor specialisaties of een bepaalde stijl. De samenwerking tussen Groningen en Lucia Marthas wordt je duidelijk aangeraden. Artez is een uitstekende keuze in de toneelwereld, hoewel de Amsterdamse toneelschool ook zeer tevreden studenten heeft.

Keuzegids Hbo 2016 | www.keuzegids.org