Keuzegids Hbo 2017 | www.keuzegids.org

Toelating en selectie

Hoe kom je binnen?

Niet elk profiel geeft toegang tot elke hbo-opleiding. Weet je nog niet precies wat je wilt, dan is het handig om met je profiel- en vakkenkeuze zoveel mogelijk opties open te houden. Maar daarmee ben je er nog niet. Studiekeuzecheck, matching, audities, selectiedagen: op het laatste moment beslissen en zonder enige voorbereiding beginnen met je studie, is er niet meer bij.

Overzicht: studies zonder vrije toelating

In dit artikel vind je uitgebreide uitleg over de procedures bij studies waarvoor je niet zonder meer wordt toegelaten. Als een studie selecteert op basis van numerus fixus, aanvullende geschiktheidseisen of kleinschalig en intensief onderwijs, zie je dat terug in de tabel in elk artikel.

"Matching" is niet hetzelfde als "selectie"

Het grootste deel van de opleidingen laat nog altijd iedere havist of vwo’er toe die voldoet aan de profiel­eisen. Die eisen vind je per studie terug in de tabel ‘Feiten’, aan het begin van elk artikel. Aanmelden moet voor 1 mei 2017 bij Studielink. Je mag je voor maximaal drie studies tegelijk inschrijven.

Daarna volgt de Studiekeuzecheck. Dat heet ook wel ‘matching’ of ‘intake’. De hogescholen proberen daarmee de juiste student op de juiste plek te krijgen. Zo proberen ze uitval in het eerste jaar te voorkomen. De scholen mogen zelf weten hoe ze de check aanpakken. Meestal is er een online vragenlijst en een matchingsdag, waarop je informatie krijgt, opdrachten moet maken en soms ook een toets doet.

Vervolgens krijg je een advies: de opleiding zegt dan of ze het wel of niet verstandig vindt dat jij er komt studeren. Heb je een goed beeld van wat je gaat leren? Ben je gemotiveerd? Past de opleiding bij jouw manier van werken? Let op: het advies is niet bindend. Ook als je een negatief advies krijgt, moet de hogeschool je gewoon toelaten als je zelf nog steeds die opleiding wilt doen. Maar ongeacht de uitslag, is het wel verplicht om aan de check mee te doen – een jongen die rechten wilde gaan studeren in Utrecht, verloor daar laatst een rechtszaak over. Hij mocht niet starten.

  • TIP: Kijk goed of er sprake is van matching (niet bindend) of selectie (wel bindend)

Selectie: drie soorten

Bij ongeveer een kwart van de hbo-opleidingen geldt wel een vorm van selectie aan de poort. Er zijn drie redenen dat opleidingen daarvoor kiezen: ze hebben een ‘numerus fixus’ om het aantal studenten te beperken, er gelden ‘aanvullende geschiktheidseisen’ die met het latere beroep te maken hebben, of opleidingen zijn bewezen ‘kleinschalig en intensief’ en mogen om die reden selecteren.

Numerus fixus: loting afgeschaft

Studies met een numerus fixus laten een maximaal aantal studenten toe. Meer kunnen ze niet aan, of willen ze niet omdat er dan straks te veel afgestudeerden zijn voor het aantal beschikbare banen. De loting is afgeschaft, dus opleidingen zullen hun studenten zelf selecteren. Dat betekent ook dat je met een 8 gemiddeld geen garantie meer hebt.

De deadline voor aanmelding ligt vanaf dit jaar voor alle fixusstudies op 15 januari. Per jaar mag je bij maximaal 2 fixusstudies tegelijk meedoen met de selectie (uitzonderingen zijn Geneeskunde, Tandheelkunde, Fysiotherapie en Mondzorgkunde: daar maar één). Hoe vaak je het in verschillende jaren bij dezelfde opleiding mag proberen, bepaalt de opleiding zelf.

  • TIP: Check al rond de eerste open dagen of de opleidingen die je interessant vindt selectie hebben, en wat je daarvoor moet doen

Omdat de deadline op 15 januari ligt, hebben bijna alle hogescholen al bekendgemaakt bij welke opleidingen selectie geldt. In de feitentabel vatten we dat voor je samen. Sommige opleidingen hebben wel 350 aanmeldingen, maar slechts 100 plekken. Andere hebben meer plek dan er aanmeldingen blijken te zijn. Dat bleek vorig jaar – toen er sowieso minder studenten in het hbo gingen studeren – bij meer dan de helft het geval. Zijn er minder aanmeldingen dan plekken, dan moet de opleiding iedereen plaatsen. Dat is een verschil met opleidingen met ‘aanvullende eisen’ (zie verderop).

  • TIP: Zoek op de site van DUO naar de lijst ‘definitieve lotingstudies hbo’. Vergelijk de capaciteit met het uiteindelijke aantal aanmeldingen om je kansen in te schatten

Een opleiding met selectie mag zelf bepalen aan welke criteria studenten moeten voldoen, als het maar niet alléén een cijferlijst is. Die kan wel meetellen, maar daarnaast schrijf je bijvoorbeeld een motivatiebrief of moet je een assessment doen. In tegenstelling tot de Studiekeuzecheck is selectie wel bindend: je wordt toegelaten of niet. Als je meedoet aan selectie, hoef je dan ook geen Studiekeuzecheck te doen.

Uiterlijk 15 april krijg je de uitslag van de selectie­procedure: je krijgt dan je rangnummer te horen. Misschien zit je er meteen bij, maar het kan ook zijn dat je bijvoorbeeld nummer 64 hebt, terwijl er 60 plekken zijn. Dan kom je op een wachtlijst. Als iemand van de eerste 60 zijn plaats niet hoeft, schuift iedereen een plekje op. Binnen twee weken weet je het definitief.

Het studiesucces daalt

Krap de helft van alle hbo-eerstejaars haalt in vijf jaar een bachelordiploma. Die 49 procent is inclusief mensen die een jaar uitliepen, en studenten die geswitcht zijn naar een andere studie. In vier jaar onvertraagd het geplande diploma halen, lukt maar 28 procent.

Dat zijn geen fraaie cijfers en de laatste jaren worden ze steeds minder fraai. Achter dit dalende studiesucces zit een wereld van rare keuzes. Hogescholen steken flink extra tijd in hun beste studenten. Dat noemen ze honours classes. Maar ze doen weinig aan het begeleiden van de groepen die dat het meest nodig hebben. Zo wordt er geld en talent verspild.

Wat kan je daar zelf aan doen? Kijk bij je studiekeuze of opleidingen plusjes scoren bij ‘survival 1e jaar’ en ‘diploma na 5 jaar’. Let in het eerste studiejaar heel goed op deadlines en eisen voor het bindend studieadvies. En zoek bij problemen snel contact met de studieadviseur!

Aanvullende geschiktheidseisen

Een filmacademie of het conservatorium hoeft niet te weten hoe goed je bijvoorbeeld in wiskunde was; die wil graag zien of je het talent hebt om regisseur of professioneel muzikant te worden. Daarom moet je voor kunst- en muziekopleidingen (ook als je leraar wilt worden) altijd auditie doen. Voor sommigen moet je je al in oktober van het jaar daarvoor aanmelden, omdat in januari de auditierondes starten.

De kunstopleidingen zijn bekende voorbeelden, maar aanvullende eisen zijn bijvoorbeeld ook de hoortest bij logopedie, de sporttest voor de ALO, en de toelatingsprocedures bij de hotelschool en bijvoorbeeld verloskunde. Sommige hogescholen noemen deze aanvullende eisen overigens ook ‘selectie’.

Zowel een opleiding met ‘aanvullende eisen’ als een fixusstudie met selectie kan dus een uitgebreide toelatingsprocedure hebben. Maar: opleidingen met aanvullende eisen plaatsen alleen studenten die in hun ogen geschikt zijn. Fixusstudies moeten iedereen plaatsen als er minder aanmeldingen dan plekken zijn.

Kleinschalig en intensief

Opleidingen die door experts ‘kleinschalig en intensief’ worden genoemd, mogen ook selecteren. In het hbo zijn dat er maar een handvol, die vaak ook al een numerus fixus of aanvullende eisen hadden. Extra op het lijstje is daarom eigenlijk alleen global project and change management (ook wel honours college genoemd) van Windesheim.

Bindend studieadvies

Als je eenmaal toegelaten bent tot een opleiding kan je in het eerste jaar toch nog gedwongen worden te stoppen. Haal je tijdens je propedeuse te weinig punten, dan heeft de opleiding er onvoldoende vertrouwen in dat je het einddiploma zult halen. Je krijgt dan het bindend studieadvies (bsa) om te stoppen met de opleiding. Dit heet ook wel de prestatie-eis. Zo’n beetje alle hbo-opleidingen hebben een bsa en gemiddeld ligt die rond de 50 (van de 60) punten. Sommige hogescholen hadden ook voor het tweede jaar nog zo’n prestatie-eis, maar dat mag niet meer, zo oordeelde de rechter dit jaar.

Toelating vanuit het mbo

Niet langer geeft een mbo-diploma op niveau 4 zonder meer toegang tot elke hbo-opleiding. Of je wel of niet kunt worden toegelaten, hangt mede af van de sector waarin je je mbo-opleiding gedaan hebt. Een hogeschool mag mbo-studenten weren of extra eisen stellen, als ze niet uit de juiste sector komen. Zie het tabelletje ‘Toelating vanuit het mbo’.

Keuzegids Hbo 2017 | www.keuzegids.org