Keuzegids Hbo 2019 | www.keuzegids.org

Toelating en selectie

Hoe kom je binnen?

Niet elk profiel geeft toegang tot elke hbo-opleiding. Weet je nog niet precies wat je wil, dan is het handig om met je profiel- en vakkenkeuze zoveel mogelijk opties open te houden. Maar daarmee ben je er nog niet. Numerus fixus, matching, audities, selectiedagen: op het laatste moment beslissen en zonder enige voorbereiding beginnen met je studie, is er niet meer bij.

Matching ≠ selectie

Het grootste deel van de opleidingen laat nog altijd iedere havist of vwo’er toe die voldoet aan de profieleisen. Die eisen vind je per studie terug in elk artikel. Aanmelden moet voor 1 mei bij Studielink. Je mag je voor maximaal drie studies tegelijk inschrijven.

Daarna volgt de Studiekeuzecheck, ook wel ‘matching’ of ‘intake’. De hogescholen proberen daarmee uitval in het eerste jaar te voorkomen. De scholen mogen zelf weten hoe ze de check aanpakken. Meestal is er een online vragenlijst en een matchingsdag, waarop je informatie krijgt, opdrachten moet maken en soms ook een toets doet.

Vervolgens krijg je een advies: de opleiding zegt dan of ze het wel of niet verstandig vindt dat jij er komt studeren. Heb je een goed beeld van wat je gaat leren? Ben je gemotiveerd? Let op: het advies is niet bindend. Ook als je een negatief advies krijgt, moet de hogeschool je gewoon toelaten als je zelf nog steeds die opleiding wil doen. Maar ongeacht de uitslag, is het wel verplicht om aan de check mee te doen.

Kijk goed of er sprake is van matching (niet bindend) of selectie (wel bindend)

Selectie: drie soorten

Bij ongeveer een kwart van de hbo-opleidingen geldt wel een vorm van selectie aan de poort. Er zijn drie redenen dat opleidingen daarvoor kiezen: ze hebben een ‘numerus fixus’ om het aantal studenten te beperken, er gelden ‘aanvullende geschiktheidseisen’ die met het latere beroep te maken hebben, of opleidingen zijn bewezen ‘kleinschalig en intensief’ en mogen om die reden selecteren.

Numerus fixus

Studies met een numerus fixus laten een maximaal aantal studenten toe. De deadline voor aanmelding ligt voor alle fixusstudies op 15 januari. Per jaar mag je bij maximaal 2 fixusstudies tegelijk meedoen met de selectie (uitzonderingen zijn geneeskunde, tandheelkunde, fysiotherapie en mondzorgkunde: daar maar één). Hoe vaak je het in verschillende jaren bij dezelfde opleiding mag proberen, bepaalt de opleiding zelf.

Check al rond de eerste open dagen of de opleidingen die je interessant vindt selectie hebben, en wat je daarvoor moet doen

Nog niet alle hogescholen hebben alle fixussen bekend gemaakt op het moment dat deze gids naar de drukker ging. Maar de meeste fixusstudies hebben wij voor je uitgezocht. Sommige opleidingen hebben wel 350 aanmeldingen, maar slechts 100 plekken. Andere hebben meer plek dan er aanmeldingen blijken te zijn. Zijn er minder aanmeldingen dan plekken, dan moet de opleiding iedereen plaatsen. Dat is een verschil met opleidingen met ‘aanvullende eisen’ (zie verderop).

Zoek op de site van DUO naar de lijst ‘definitieve numerus fixus hbo’. Vergelijk de capaciteit met het uiteindelijke aantal aanmeldingen om je kansen in te schatten

Een opleiding met selectie mag zelf bepalen aan welke criteria studenten moeten voldoen, als het maar niet alléén een cijferlijst is. Die kan wel meetellen, maar daarnaast schrijf je bijvoorbeeld een motivatiebrief of moet je een assessment doen. In tegenstelling tot de Studiekeuzecheck is selectie wel bindend: je wordt toegelaten of niet. Als je meedoet aan selectie, hoef je ook geen Studiekeuzecheck te doen.

Uiterlijk 15 april krijg je de uitslag van de selectieprocedure: je krijgt dan je rangnummer te horen. Misschien zit je er meteen bij, maar het kan ook zijn dat je bijvoorbeeld nummer 64 hebt, terwijl er 60 plekken zijn. Dan kom je op een wachtlijst. Als iemand van de eerste 60 zijn plaats niet hoeft, schuift iedereen een plekje op. Binnen twee weken weet je het definitief.

Aanvullende geschiktheidseisen

Een filmacademie of het conservatorium hoeft niet te weten hoe goed je bijvoorbeeld in wiskunde was; die wil graag zien of je het talent hebt om regisseur of professioneel muzikant te worden. Daarom moet je voor kunst- en muziekopleidingen (ook als je leraar wilt worden) altijd auditie doen. Voor sommigen moet je je al in oktober van het jaar daarvoor aanmelden, omdat in februari de auditierondes starten.

De kunstopleidingen zijn bekende voorbeelden, maar aanvullende eisen zijn bijvoorbeeld ook de sporttest voor de ALO, en de toelatingsprocedures bij de hotelschool en bijvoorbeeld verloskunde. Sommige hogescholen noemen deze aanvullende eisen overigens ook ‘selectie’.

Zowel een opleiding met ‘aanvullende eisen’ als een fixusstudie met selectie kan dus een uitgebreide toelatingsprocedure hebben. Maar: opleidingen met aanvullende eisen plaatsen alleen studenten die in hun ogen geschikt zijn. Fixusstudies moeten iedereen plaatsen als er minder aanmeldingen dan plekken zijn.

Kleinschalig en intensief

Opleidingen die door experts ‘kleinschalig en intensief’ worden genoemd, mogen ook selecteren. In het hbo zijn dat er maar een handvol, die vaak ook al een numerus fixus of aanvullende eisen hadden.

Bindend studieadvies

Als je eenmaal toegelaten bent tot een opleiding kan je in het eerste jaar toch nog gedwongen worden te stoppen. Haal je tijdens je propedeuse te weinig punten, dan heeft de opleiding er onvoldoende vertrouwen in dat je het einddiploma zult halen. Je krijgt dan het bindend studieadvies (bsa) om te stoppen met de opleiding. Dit heet ook wel de prestatie-eis. Zo’n beetje alle hbo-opleidingen hebben een bsa en gemiddeld ligt die rond de 50 (van de 60) punten. De minister van Onderwijs kondigde dit jaar aan dat zij van plan is het bsa te verlagen naar 40 studiepunten.

Toelating vanuit het mbo

Je wordt niet met elk mbo-diploma op niveau 4 toegelaten tot het hbo. Als je niet de juiste vooropleiding hebt, mag een hogeschool extra eisen stellen. Dat verschilt per hogeschool en per opleiding. Je kunt er het beste naar informeren bij de opleiding zelf.

Betere kwaliteit?

Zijn opleidingen met een numerus fixus ook van betere kwaliteit? Heel globaal gezien is er wel een verband, maar daar zijn twee opmerkingen bij te plaatsen. Ten eerste: het geldt vaak, maar lang niet altijd. Journalistiek van de HU heeft een numerus fixus en dat is een opleiding waar de studenten al jaren stevige kritiek hebben. Ten tweede: we weten niet wat de reden is van een goed beoordeelde opleiding. Komt het omdat er slimmere studenten zitten, omdat ze deels op cijfers zijn geselecteerd? Of zorgt een stabiele instroom ervoor dat de opleiding zich beter kan organiseren en betaalt dat zich uit?

Tijdsplan studiekeuze

Keuzegids Hbo 2019 | www.keuzegids.org