Keuzegids Masters 2015 Online | www.keuzegids.org

Let op: deze Keuzegids is niet meer actueel. Bekijk de nieuwste versie

Hbo Lerarenopleidingen

Al een paar jaar voor de klas, en nu toe aan een nieuwe stap? Met een eerstegraadsbevoegdheid mag je aan alle klassen in het voortgezet onderwijs lesgeven, én kun je meer taken op je nemen in de ontwikkeling van het onderwijs op jouw school.

Bekijk volledige afbeelding

   |    Kwaliteitszegel    |    Legenda
De mastervergelijker

Arbeidsmarkt

Het onderwijs biedt altijd werk, toch? Niet in alle gevallen - in taalvakken de komende jaren bijvoorbeeld een stuk minder vaak dan in maatschappij- of exacte vakken. Maar dat is voor jou misschien ook minder relevant. Waarschijnlijk heb je al een baan, en dan kan een extra opleiding voor het eerstegraads diploma een slimme investering zijn. Zodat je een streepje voor hebt, als die eerstejaars bevoegdheid straks verplicht mocht worden voor alle leraren.

De opleidingen

De hbo-lerarenmasters zijn min of meer over het land verspreid: de hogescholen in Amsterdam (HvA), Utrecht, Nijmegen, Groningen (NHL), en Tilburg/Sittard (Fontys) zijn verantwoordelijk voor een groot deel van het aanbod. De meeste masters tellen 90 ECTS en zijn in deeltijd. Dat betekent drie jaar studeren, maar soms kan het sneller. De HU houdt het op standaard twee jaar. Fontys verzorgt alle deeltijdmasters in Tilburg, en drie voltijdmasters (2 jaar) in Sittard.

De HAN is de enige die officieel voor een duale vorm heeft gekozen. De studieduur is even lang, maar de hogeschool vraagt wel werkervaring en wil dat je tijdens de opleiding de mogelijkheid hebt om eerstegraads onderwijs te verzorgen. Ook de andere hogescholen (uitgezonderd natuurlijk de voltijdmasters in Sittard) willen dat je een plek hebt om opdrachten uit te voeren. Bij Fontys is toelating ook mogelijk als je geen onderwijsdiploma hebt, maar wel een verwante bachelor. Je volgt dan eerst een maatwerkprogramma.

CHE en Windesheim hebben alleen een lerarenmaster voor godsdienst in huis. In Zwolle kun je niet alleen leraar worden, maar ook kiezen voor de uitstroomrichting geestelijk werker - toegankelijk met een hbo-bachelor godsdienst en pastoraal werk.

Tot slot bestaan er twee niet-bekostigde masters met een afwijkend programma: hoger vormingsonderwijs en hoger gezondheidszorgonderwijs. De eerste leidt onder meer op tot leraar levensbeschouwing, de tweede geeft zorgprofessionals een lesbevoegdheid.

De masters besteden aandacht aan vakinhoudelijke kennis en vaardigheden, aan didactiek en aan onderzoek en professionalisering. Kennis over je vak, over gedrag van pubers en over onderwijskundige theorieën wordt dus verder uitgebreid, maar je leert ook een bijdrage te leveren aan onderwijsinnovatie en een goede schoolorganisatie. Onderzoek doen behoort daarom ook tot het curriculum.

Kwaliteit talen

Tussen de talenmasters is het kwaliteitsverschil het grootst. Aanrader voor Nederlands is de Tilburgse master, die volgens studenten inhoudelijk zeer degelijk is en wordt verzorgd door gewaardeerde docenten. Wellicht constateren de experts daarom dat het niveau van afgestudeerden hoog is.

Voor Engels en Duits blijkt de NHL de beste optie. De studenten Engels krijgen daar in Groningen stimulerend onderwijs, met veel aandacht voor onderzoeks- en praktijkvaardigheden, van deskundige docenten. Ook studenten Engels aan de HAN zijn overigens meer dan tevreden – behalve over de faciliteiten. Ict-voorzieningen, werkplekken en vooral de bibliotheek leiden tot felle kritiek. De Groningse master tot leraar Duits wordt geprezen door studenten, maar ook door de deskundigen, die het programma inhoudelijk goed vinden en ook het niveau van afgestudeerden zeer positief beoordelen.

De Hogeschool van Amsterdam komt als beste uit de bus voor Frans, al is het verschil met Fontys niet groot. Het verschil lijkt ‘m vooral in betrokkenheid te zitten: de HVA-studenten noemen begeleiding en feedback als zeer sterke punten van hun docenten en zijn ook erg te spreken over communicatie vanuit de opleiding.

Kritiek is er in de talenhoek ook, bijvoorbeeld aan de HU – bij Frans en Engels, maar vooral bij Duits. De ambitie mag dan hoog zijn volgens de experts, daar komt volgens de studenten weinig van terecht. Van stimulerend onderwijs is volgens hen geen sprake en de begeleiding van docenten laat te wensen over. Hun klachten worden bovendien niet serieus genomen. Ook bij de HAN (Nederlands) zijn er problemen, alhoewel van iets andere aard. De experts constateerden bij hun bezoek eind 2012 dat de begeleiding vanuit de opleiding op de werkplek tekortschoot, dat er nog geen goede onderzoekslijn ontwikkeld was en dat er te vaak studenten afstudeerden zonder dat het masterniveau was aangetoond. Binnenkort moet blijken of de opleiding dit heeft weten te verbeteren.

Kwaliteit maatschappijvakken

Voor een lerarenmaster in de maatschappijvakken is Tilburg niet de enige optie, maar zeker is dat Fontys in deze hoek sterk vertegenwoordigd is, met voor het grootste deel redelijk tot goed beoordeelde masters. Elders bestaan masters aardrijkskunde, bedrijfseconomie, maatschappijleer en Levensbeschouwing overigens niet of zijn ze te klein om te beoordelen. Maar al deze Fontys-opleidingen kunnen in elk geval een compliment van de experts in hun zak steken voor niveau van het programma.

Aardrijkskunde kent daarnaast enthousiaste studenten, die de aandacht voor praktijkvaardigheden (algemene en beroepsgerichte competenties) kunnen waarderen. Bij algemene economie is het niet Tilburg, maar opnieuw Groningen die met de eer strijkt. Net als bij Engels prijzen studenten zowel de inhoudelijke als de organisatorische kwaliteiten van hun master.

Van dat soort schouderklopjes is bij algemene economie van de HAN geen sprake. Studenten beklagen zich bijvoorbeeld over werkvormen en het gebrek didactische kwaliteit bij hun docenten – terwijl je je bij een lerarenopleiding nu juist graag zou laten inspireren op dat vlak.

Kwaliteit exacte vakken

Grote klachten zoals bij sommige lerarenmasters talen of maatschappijvakken vinden we in de exacte hoek gelukkig niet terug. Er is bovendien meer aandacht voor onderzoeksvaardigheden. Wil je je eerstegraadsbevoegdheid wiskunde halen, dan kun je zelfs op vier plekken terecht voor een prima opleiding: studenten raden Groningen of Utrecht aan, onder meer vanwege de zeer goede docenten. Ook voor natuurkunde is de HU de beste optie. Aanrader voor biologie is Fontys.

Dat biedt voldoende alternatieven voor wiskunde aan de HvA, biologie aan de HU en natuurkunde aan de NHL. Daar treffen studenten weinig praktijkgerichte programma’s aan, waarvan het niveau wat hen betreft best omhoog mag.

Verwante studies

Ons advies

De keuze voor een lerarenmaster hangt allereerst af van het vak waarin je les wilt en kunt geven. Grootste aanbieder is Fontys in Tilburg, en zeker als je je eerstegraadsbevoegdheid in een maatschappijvak wilt halen, zul je daar snel uitkomen. Maar ook Groningen komt in verschillende vakken als beste uit de bus, en Utrecht blijkt een prima keuze voor wis- of natuurkunde.

Keuzegids Masters 2015 Online | www.keuzegids.org