Keuzegids Masters 2015 Online | www.keuzegids.org

Let op: deze Keuzegids is niet meer actueel. Bekijk de nieuwste versie

Wo Nederlands, Letter- en Taalkunde

De talenstudies in Nederland staan flink onder druk, dat zal je niet ontgaan zijn. Waar eerder al talen als Roemeens en Portugees uit het universitaire aanbod verdwenen, is ook het uur U aangebroken voor Scandinavische en Slavische talen. Veel ‘kleine talenstudies’ trekken weinig studenten en dat maakt het moeilijk (lees: duur) om ze te behouden. Maar na de studentenprotesten in februari 2015 stelde in elk geval de UvA haar plannen voor sluiting voorlopig uit. Hopelijk komt er een meer permanente oplossing, maar mocht je een master in een kleine taal willen doen, dan is het wellicht wijs om snel te beginnen.

Bekijk volledige afbeelding

   |    Kwaliteitszegel    |    Legenda
De mastervergelijker

Arbeidsmarkt

Als taal- of letterkundige ben je breed opgeleid in de bachelor. Met een master kun je je specialiseren in het gebied van jouw interesse. Je kunt je zowel verdiepen in de wetenschap als daarbuiten: op scholen, zorginstellingen of logopedistenpraktijken is behoefte aan taalkundigen. Ook werk bij een uitgeverij of in de journalistiek behoort tot de mogelijkheden. Recent afgestudeerden vonden niet zo makkelijk een baan en ook hun salaris is laag, vergeleken met andere wo’ers. Neerlandici vergaat het overigens net wat beter dan mensen met een diploma Engels of andere westerse taal. De vooruitzichten tot 2018 zijn voor beide groepen echter matig.

Nederlands

Het aanbod van masterprogramma’s Nederlands is sinds de herinrichting van de letterenmasters een aantal jaren geleden minder zichtbaar geworden. Aan de VU, Radboud Universiteit en Universiteit Utrecht kun je terecht bij een taalspecifieke invulling of specialisatie Nederlands binnen de masters letterkunde, taalkunde en/of communicatie. Drie universiteiten hebben een aparte master Neerlandistiek in de lucht gehouden: Groningen, Leiden en de Universiteit van Amsterdam. Bij allemaal kun je kiezen voor een track moderne letterkunde, historische letterkunde, taalkunde of taalbeheersing. Leiden heeft daarnaast Nederlandkunde (Dutch Studies), over Nederlandse taal en cultuur vanaf de Gouden Eeuw tot nu. In Amsterdam is het ook mogelijk voor ‘Nederlands als tweede taal’ te kiezen.

Bovendien heeft de UvA de duale master tot redacteur/editor, een beroepsgerichte opleiding inclusief stageperiode voor het uitgeversvak. De ‘gewone’ deeltijdmaster Neerlandistiek in Utrecht zal nog één jaar bestaan, in 2015 kun je je voor het laatst inschrijven. Samen verzorgen Utrecht en de UvA ook de enige researchmaster in de Neerlandistiek, die voorbereidt op een wetenschappelijke carrière in de Nederlandse letterkunde.

Alleen van de masters Neerlandistiek in Leiden en Amsterdam zijn voldoende gegevens voor een betrouwbaar oordeel. Zowel studenten als experts waarderen Leiden net iets beter. De deskundigen noemen daarbij de profilering van Leiden (met onder andere Nederlandkunde), de studenten roemen het niveau van de stof. In Amsterdam zijn het met name de faciliteiten die op minder instemming kunnen rekenen.

Letterkunde

Aan zes universiteiten kun je een master op het gebied van de letterkunde doen. In de meeste gevallen kun je kiezen voor een richting in de vergelijkende wetenschap, of voor een programma in de literatuurwetenschap van een van de talen die door die universiteit onderwezen wordt. Een bachelor in de taal- of literatuurwetenschap of in een specifieke taal is vereist voor je toelating. Ondanks de druk op de kleine talen, zitten daar soms nog unieke richtingen bij, zoals de verzameling van Slavische en Scandinavische talen in Amsterdam, Fries in Groningen of Keltisch in Utrecht. Die laatste valt binnen het Utrechtse programma over literatuur in de middeleeuwen en renaissance.

Voor een praktischer insteek kun je denken aan een specialisatie voor het boekenvak, aangeboden in Nijmegen en Groningen. In Groningen richt deze zich uitsluitend op de Engelse taal, en moet je daarom een bachelor Engels gedaan hebben. Ook vertalen is een optie. De UU heeft daar binnen letterkunde twee richtingen voor: vertalen en literair vertalen. Elders valt vertalen veelal onder taalkunde, verderop in dit artikel. De VU heeft een specialisatie schrijven en vertalen (Engels) binnen de opleiding communicatie- en informatiewetenschap.

De zes brede universiteiten hebben ook allemaal een researchmaster in de letterkunde in huis. Binnen de researchmasters kun je zelf vaak een programma samenstellen dat afgestemd is op jouw interesses. Daarbij kun je voor een van de talen kiezen die de betreffende universiteit in huis heeft, maar ook een vergelijkend perspectief kiezen. Vaak wordt er samengewerkt met andere geesteswetenschappen: in Groningen met kunst- en cultuurwetenschappen (KCW), in Leiden met KCW en media, in Nijmegen met KCW en geschiedenis.

De gemiddelde kwaliteit van de letterkundemasters is hoger dan die van de taalwetenschappen. De docenten krijgen veel waardering: bij koploper Groningen, maar ook elders vinden studenten hun docenten deskundig en didactisch sterk. De RUG doet het verder inhoudelijk goed, met veel aandacht voor academische competenties en onderzoeksvaardig­heden.

Leiden en de Vrije Universiteit komen minder goed uit de bus. Aan de UL is de praktijkgerichtheid ver te zoeken, in Amsterdam is het onder meer het lage aantal contacturen waar studenten kritisch over zijn.

Taalwetenschappen

Taalwetenschappen is grofweg onderverdeeld in het bestuderen van een specifieke taal en een specifiek aspect van de taalkunde. Je kunt je op verschillende plekken toeleggen op toegepaste taalkunde, zoals richtingen die bepaalde spraakstoornissen centraal stellen of de kennis over tweedetaalverwerving. In Groningen is de taalpathologie ondergebracht in de specialisatie neurolinguïstiek. Door een samenwerking met de Hanzehogeschool kun je daar een therapiebevoegdheid in de logopedie halen. Vertalen is een richting aan de UvA en in Leiden, de VU biedt onder de richting taaltheorie ook de optie om je te specialiseren in Bijbelvertalingen.

Je kunt ook voor een meer theoretische of beschrijvende specialisatie kiezen - al dan niet met een bepaalde taal als centraal punt. Leiden heeft twee speciale richtingen in haar aanbod: eentje die kijkt naar een aantal aan elkaar gerelateerde talen in Europa en Azië, en eentje die de taalstructuren van verschillende talen in Amerika, Azië en Afrika bestudeert.

Tot slot bieden Utrecht, Leiden en Nijmegen en Tilburg (die laatste twee in samenwerking) de mogelijkheid om een master te volgen op het snijvlak van taalkunde en communicatie.

De researchmasters zijn minder op de talen zelf gericht, en meer op de bestudering van taaltheorie of neuro- psycho en sociologische verschijnselen. Uit het vaak redelijk uitbreide aanbod van keuzevakken stel je zelf je programma vast. Ook hier zijn bijzondere richtingen te vinden. Zo is het in Groningen en aan de Vrije Universiteit mogelijk taalkunde te combineren met technologie/informatica.

Hoewel de taalkunde toch heel wat concrete toepassingen kent, lukt het de masteropleidingen slecht om de praktijk in het programma te verwerken, vinden de studenten. En op veel contacturen hoeven ze ook al niet te rekenen. Of dat bij de duale master aan de UvA ook het geval is, weten we niet, maar wel zeker is dat de experts hierover erg positief waren.

Studenten in Leiden blijken over het programma het meest enthousiast. Maar omdat ze kritisch zijn over de toetsing, komt de Leidse score voor inhoud niet boven die van Groningen en Nijmegen. Wel kunnen de docenten van de UL op een compliment rekenen. Groningen overtreft Leiden (en de anderen ) echter met goed vaardighedenonderwijs: zowel academische vorming als beroepsvaardigheden krijgen er voldoende aandacht.

In Utrecht en Amsterdam (beide universiteiten) leeft er op bijna alle onderdelen onvrede onder studenten.

Verwante masters

Ons advies

Zoek je een master Nederlands, weet dan dat je niet alleen bij Neerlandistiek moet kijken, maar dat er ook letter- en taalkundemasters zijn waarbinnen je Nederlands kunt kiezen. Leiden komt het beste uit onze kwaliteitsvergelijking. Groningen is een goede keuze voor een reguliere, eenjarige master letterkunde of taalwetenschap. Bij de researchmasters is het in beide vakgebieden Utrecht dat er tweemaal met het predikaat ‘aanrader’ vandoor gaat.

Keuzegids Masters 2015 Online | www.keuzegids.org