Keuzegids Masters 2015 Online | www.keuzegids.org

Let op: deze Keuzegids is niet meer actueel. Bekijk de nieuwste versie

Wo Kunst, Cultuur en Erfgoed

Waarschijnlijk heb je een bachelor in de kunst- en cultuurwetenschappen gevolgd uit pure interesse voor het vakgebied. Maar weet je ook al wat je er daarna mee wilt doen? Het moment om dat te beslissen komt dichterbij. Wat je misschien niet verrast: masters in de kunst en cultuur blinken niet uit in praktijkgerichtheid. En ook over andere kwaliteitsaspecten zijn huidige studenten niet altijd te spreken. Wellicht helpt het dus om zelf een stage te regelen, of vast een relevante bijbaan te zoeken. En om een kwalitatief goede master te kiezen natuurlijk.

Bekijk volledige afbeelding

   |    Kwaliteitszegel    |    Legenda
De mastervergelijker

Arbeidsmarkt

Ongeveer de helft van de recent afgestudeerde cultuurwetenschappers had anderhalf jaar na het behalen van een diploma een fulltimebaan. Cultuurwetenschappers komen terecht bij musea, productiemaatschappijen, theaterbureaus en omroepen, maar werken daar wel vaak onder hun niveau. Voor bibliothecarissen zijn de prognoses tweeledig: er wordt bezuinigd op bibliotheken, maar omdat er in deze sector relatief veel vergrijzing is, komen er ook vacatures vrij.

Kunst en cultuur

Kunstgeschiedenis is een belangrijke peiler bij veel masters kunst- en cultuurwetenschappen (KCW). De programma’s richten zich meestal op de periode vanaf de middeleeuwen tot nu, in Groningen vanaf de Renaissance. In Leiden focust de kunsthistorische specialisatie enkel op middeleeuwen en vroegmoderne tijd. De OU heeft een vak over kunst tijdens het interbellum. De UvA neemt Nederlandse kunst als uitgangspunt. Ook kunstkritiek en kunstpresentatie krijgen in de kunstgeschiedenis-programma’s aandacht.

Een tweede grote richting, en bij jongere universiteiten als Rotterdam en Tilburg de belangrijkste, is cultuurwetenschappen. Deze specialisaties kijken naar traditionele kunstuitingen, maar ook naar film, muziek, fotografie, nieuwe media en populaire cultuur. Intertekstualiteit en intermedialiteit worden bestudeerd, net als de invloed van kunst en cultuur op de samenleving.

Je kunt ook kiezen voor een specifieke kunstuiting. De meest voorkomende richting is dan architectuur. De opleidingen kiezen hun eigen accenten: puur gericht op verstedelijking (Groningen, aparte track voor landschap) of interieur, bouwkunde en stedenbouw in samenhang beschouwd (VU). In Leiden ligt de focus op interieur en gebouwen, met een uitgesproken link naar Italiaanse stijlen. Binnen het programma kunstgeschiedenis biedt de UU architectuurgeschiedenis, waar je stedenbouw en bouwkunst bestudeert.

Voor muziek en/of theater kun je aan in Amsterdam en Utrecht terecht, zoals ook bij de bachelors het geval is. De OU biedt een specialisatie letterkunde, in Tilburg kun je kiezen voor jeugdliteratuur.

Wil je je tijdens je master goed voorbereiden op je carrière straks, dan zijn die opties er ook. Zo kennen Nijmegen of Utrecht een specialisatie kunstbeleid (binnen de master KCW). De UvA biedt dramaturgie, waarin je theater wetenschappelijk benadert maar ook vier maanden stage loopt bij een theatergezelschap. In Groningen en Amsterdam kun je je bovendien expliciet richten op het vak van conservator. Aan de RUG valt die richting onder kunst en cultuur, in Amsterdam onder erfgoedstudies – net als de meeste andere praktijkgerichte opties in de hoofdstad.

Voor een volledig overzicht van alle kunst- en cultuurspecialisaties (en andere details) kun je gebruikmaken van onze online mastervergelijker.

Researchmasters

De researchprogramma’s zijn, net als de specialisaties bij de eenjarige masters, natuurlijk voor een groot deel gebaseerd op de onderzoeksgroepen van een universiteit. Gender en muziekwetenschap komen dus terug als richtingen in Utrecht, architectuur en landschap in Groningen. De UvA biedt culturele analyse, en een richting over Nederlandse kunst in de gouden eeuw – verwant aan de kunsthistorische richting over de lage landen aan de UU. Leiden en de VU hebben gemeen dat ze nadrukkelijk dwarsverbanden leggen met mediastudies, al voegt de UL daar literatuur aan toe en betrekt de VU er architectuur en design bij.

Erfgoedstudies

In Amsterdam verzorgen UvA en VU samen het duale traject (inclusief een jaar praktijk bij een museum) van museumconservator. Wil je conservator-restaurateur (overigens ook met veel praktijk, maar dan bij de opleiding zelf) worden, dan kun je daarvoor ook aan de UvA terecht, al moet je na de master dan nog twee jaar doorstuderen. Ook voor archiefwetenschap, met een programma van anderhalf jaar inclusief stage, en de wat bredere eenjarige master culturele informatiewetenschap moet je aan de UvA zijn.

De VU heeft een andere invulling: daar heeft de master heritage studies een ruimtelijke insteek, met veel aandacht voor stedenbouw en landschap.

Kwaliteit

Praktijkgerichtheid is en blijft een heikel punt bij de masters kunst- en cultuurwetenschappen, zo blijkt uit de kwaliteitsvergelijking. De masters besteden weinig aandacht aan beroeps- of algemene vaardigheden als problemen oplossen of conclusies onderbouwen. Deze kritiek op de praktijkgerichtheid geldt niet voor de master in Maastricht die de studenten ook op de andere punten redelijk tevreden weet te stellen. De studenten van de OU blijken over de meeste andere aspecten van hun studie erg enthousiast: zowel inhoudelijke als organisatorische zaken oogsten veel waardering.

De meest tevreden studenten kunst en cultuur zijn – na die van koploper OU – te vinden in Maastricht, Nijmegen en Tilburg, die ook tot een gemiddeld aantal contacturen komen. Inhoudelijk komen de MU, de Radboud en de EUR het beste uit de bus, maar de Rotterdamse studenten wensen wat meer college en betere faciliteiten (bijvoorbeeld bibliotheek en ict-voorzieningen). Echte klachten zijn er met name in Leiden, waar de score voor het programma nogal laag uitvalt, met name door gebrek aan samenhang en onvrede over werkvormen. Studenten vinden bovendien de toetsing onduidelijk en de communicatie over regels en voortgang ondermaats. De experts tikten op hun beurt de VU-master op de vingers. Niet alle onderdelen binnen de specialisatie kunstgeschiedenis waren van voldoende academisch niveau. De opleiding neemt daarvoor nu maatregelen. Ook de master aan de MU kreeg kritiek van de NVAO. Het niveau van de scripties ligt onder het masterniveau. De inspectie geeft de opleiding tot 1 januari 2016 om dit te herstellen.

Bij de researchmasters zijn alleen van de MU, UU en UvA voldoende enquêteresultaten beschikbaar om tot een betrouwbaar oordeel te komen. Maastricht biedt een echte topopleiding en steekt met kop en schouders boven beide concurrenten uit. Dit komt vooral door de extra waardering van de studenten voor de inhoud, de docenten en de wetenschappelijke vorming, maar ook op de andere onderdelen weet de opleiding hen tevreden te stellen. Utrecht komt als tweede uit de bus, vanwege complimenten voor niveau van de stof en deskundigheid van docenten.

De drie beoordeelde erfgoedmasters doen het op praktijkgerichtheid beter dan de kunstmasters. De opleiding in restauratiekunde is behoorlijk intensief, gezien de waardering voor het aantal contacturen, en scoort wat betreft beroepsvaardigheden zeer hoog. Verbetering is mogelijk in de didactische kwaliteiten van de docenten.

Erfgoedstudies aan de VU krijgt van de expert complimenten voor het niveau van het programma, maar de studenten zijn juist op dat punt niet helemaal overtuigd. Bij archiefwetenschap mopperen studenten over alle inhoudelijke aspecten en wensen ze bovendien meer begeleiding uit het docentenkorps.

Verwante masters

Ons advies

De meest gewaardeerde master in de kunst- en cultuurwetenschappen is de afstandsopleiding van de Open Universiteit. Aan de reguliere universiteiten heerst relatief veel onvrede. Nijmegen is overall de beste keuze voor een eenjarige master – mits je daar natuurlijk (ook) een specialisatie van je gading vindt. Voor een voorbereiding op een wetenschappelijke carrière geniet Utrecht de voorkeur boven Amsterdam.

Keuzegids Masters 2015 Online | www.keuzegids.org