Keuzegids Masters 2015 Online | www.keuzegids.org

Let op: deze Keuzegids is niet meer actueel. Bekijk de nieuwste versie

Hbo Voortgezette Kunstopleidingen

Je netwerk uitbreiden, je talent ontwikkelen, verdieping zoeken: allemaal redenen om een master in de kunst te volgen. En hoewel de arbeidsmarkt er voor kunstenaars niet bijzonder gunstig uitziet, kun je je kansen met een master op het gebied van media of ontwerp misschien vergroten. Heb je interesse in universitaire opleidingen in cultuur of kunst in het algemeen, kijk dan ook eens in het artikel Kunst, cultuur en erfgoed.

Bekijk volledige afbeelding

   |    Kwaliteitszegel    |    Legenda
De mastervergelijker

Arbeidsmarkt

De toekomstperspectieven van kunstenaars zien er niet bijzonder rooskleurig uit. Dat komt ook omdat niet iedereen in de wieg is gelegd voor deze opleidingen: waar je terecht komt en welk salaris je krijgt, hangt vooral af van je eigen talent, netwerk en doorzettingsvermogen. Een baan tegen een riant salaris en op het niveau van andere hbo-afgestudeerden valt niet te verwachten, maar je kunt je afvragen of dat bij deze masters zo relevant is.

Kunsteducatie

Voor docenten in een kunstvak kan het nuttig zijn extra vakinhoudelijke en beleidsmatige kennis van zaken op te doen. Veel hogescholen laten alleen bevoegde docenten toe tot de masters, bij andere instellingen kun je ook starten met een bachelor in een kunstvak. Overal is ervaring met en interesse in educatie sowieso een bijkomende vereiste. De hogescholen werken nauw met elkaar samen: de Hogeschool Rotterdam werkt bijvoorbeeld nauw samen met Codarts en de Hanze heeft een joint degree met de NHL.

Omdat kunsteducatie heel breed is, worden alle kunstgebieden tijdens de opleiding behandeld. De focus ligt daarbij op je eigen ambitie en je ontwikkeling binnen het werkveld. Grofweg worden de masters ingedeeld in vier vakgebieden: theorie, educatie, onderzoek en management. Je verdiept je daarnaast in ontwikkelingen en beleid rondom kunsteducatie. De masters hebben ook een sterke focus op het doen van eigen empirisch onderzoek, bijvoorbeeld naar de culturele voorkeur van jongeren thuis of op straat. Je studeert af met een afstudeeronderzoek in jouw vak binnen de kunsteducatie, bijvoorbeeld beeldende kunst, dans of theater.

Voor eigen onderzoek, maar ook voor het voorbereiden van lessen, zijn goede faciliteiten erg belangrijk. Werkplekken voor zelfstudie, ICT-faciliteiten: punten waar enkele hogescholen wat studenten betreft nog best wat aandacht aan mogen schenken. In Amsterdam zijn studenten het meest gespreid enthousiast: zowel inhoudelijk als organisatorisch steekt de opleiding volgens hen goed in elkaar. Opvallend is het enthousiasme over de praktijkgerichtheid van de Amsterdamse master: studenten leren vaardigheden aan die ze in hun beroep goed kunnen gebruiken en krijgen voldoende ruimte om deze vaardigheden in de praktijk te brengen.

Artez en de HKU hebben op dit gebied, maar vooral inhoudelijk flink wat te verbeteren. Volgens studenten ontbreekt er samenhang in het programma en vooral in Zwolle vinden ze de toetscriteria erg onduidelijk. Meer deskundige docenten die ook op didactisch gebied van wanten weten, zouden de opleidingen hier ook naar een hoger niveau tillen, aldus huidige kunstdocenten.

Beeldende kunst

Zelfstandig beeldend kunstenaars die zich willen verdiepen in hun eigen discipline, kunnen terecht bij de masters autonome beeldende kunst, ofwel fine art. In deze masters staat je eigen werk en de reflectie daarop centraal. Je bekijkt en onderzoekt met je medestudenten elkaars werk. Daarnaast bekijk je kunst vanuit verschillende perspectieven en verdiep je je in actuele thema’s rond beeldende kunst.

Een groot deel van de masters bestaat uit projecten, waarin je werkt aan kleine onderzoeken. De Hanze heeft een master die zich specifiek richt op schilderkunst. De Groningse hogeschool werkt nauw samen met de universiteit (RUG) en de master heeft een sterk internationaal karakter: je gaat op studiereis en komt in contact met verschillende buitenlandse partners.

Van de vijf masters op dit gebied zijn er twee groot genoeg voor een betrouwbaar studentenoordeel. Die twee behoren dan ook meteen tot de hoogstbeoordeelde masters van deze gids. Kritiek is hier niet te bespeuren en alles lijkt uitstekend in balans. Dat uit zich in een stimulerend programma van hoog niveau, waarin studenten uitstekend worden begeleid door deskundige docenten. De experts sluiten zich hierbij aan: zij roemen de ambitie van de opleiding en het niveau van het programma, en spreken bij Rietveld en Avans hun lof uit over het hoge niveau van de afgestudeerde kunstenaars.

Vormgeving

Bij vormgeving denk je misschien alleen aan masters op het gebied van ontwerpen, maar het vakgebied is veel breder. Het bevat bijvoorbeeld ook de opleiding typografie (Artez), waarin je je specifiek richt op het vormgeven van teksten. Technischer nog is media design and communication van de Hogeschool Rotterdam, dat een focus heeft op webtechnologieën als HTML of MySQL. Deze hogeschool biedt ook een post-initiële master in vormgeving: product design.

Brede opleidingen vormgeving of grafisch ontwerpen vind je verder aan Avans, Rietveld en de Design Academy in Eindhoven. Media, art, design & technology, het nieuw ingerichte programma van de Hanze, richt zich op de relatie tussen media en perceptie en ook in Den Haag kun je je verdiepen in ontwerp voor de media. Artez heeft naast typografie ook twee masters in mode, aan de AHK kun je je volledig verdiepen in films en aan de HKU in theater en beeldvorming.

Veel masters in deze sector zijn te klein om een betrouwbaar studentenoordeel over te vormen. De deskundigen zijn het er wel over eens: de masterprogramma’s hebben veel ambitie, werken op hoog niveau en leveren ook op dat hoge niveau hun afgestudeerde vormgevers af. Studenten in Arnhem (typografie) en Rotterdam zijn het daar het meest mee eens: ze krijgen met name inhoudelijk sterke programma’s aangeboden, en daar schort het elders nog wel eens aan. Ook vinden huidige studentvormgevers dat de contacturen bij deze twee instellingen in balans zijn met de zelfstudie.

Op andere plaatsen willen studenten juist meer contactmomenten met de docenten zien. Meer contacturen zou misschien de communicatie tussen de instelling en de student versoepelen, want ook daar oordelen studenten niet zachtzinnig over.

Muziek en dans

Er is veel differentiatie mogelijk bij de masters muziek. Aan het koninklijk conservatorium in Den Haag kun je de focus leggen op opera (dat kan ook aan de AHK) of sonologie, en ArtEZ biedt een specialisatie in muziekprogrammering. Grofweg kun je je richten op compositie, technologie, theater of eigen performance. De masters muziek zijn veel meer op onderzoek gericht dan de bachelors, je voert een zelfstandig onderzoek uit in jouw vakgebied. De meeste masters zijn in voltijd, alleen muziekprogrammering is een deeltijdopleiding.

Als je aan een dansmaster wilt beginnen, moet je niet bang zijn om je eigen creativiteit en leiderschap te laten zien. Vaak heb je wel een aantal jaren ervaring nodig om aan deze masters te mogen beginnen, maar die ervaring heb je tijdens je bachelor meestal al opgedaan. Naast de reguliere choreografiemasters kun je aan Codarts een master danstherapie volgen, waar je ook afgestudeerden uit sociale beroepen tegen zal komen. Deze master legt vooral de focus op de psychologische kant van beweging.

Hoogvliegers zoals bij de beeldende kunst of vormgeving zien we niet bij de beoordeelde muziek- en dansmasters. De faciliteiten zijn in elk geval bijna overal op orde, en dat is fijn bij zo’n praktische opleiding. Studenten weten wel een flink aantal pijnpunten aan te wijzen, en die zitten voornamelijk in de onderzoeksvaardigheden. Ze zouden meer methoden en theorieën aangereikt willen krijgen om zelfstandig onderzoek te doen en er vooral beter over willen leren rapporteren. Meer contacturen zou, vooral aan Zuyd, ook een bijdrage kunnen leveren aan de kwaliteit van de opleidingen. Dat de meeste opleidingen nog rond het gemiddelde uitkomen, komt dan ook vooral door het oordeel van de experts: die vinden de programma’s juist ambitieus en van hoog niveau. Diezelfde complimenten geven ze aan de dansopleidingen waar te weinig studenten huizen voor een betrouwbaar studentenoordeel.

Interieurarchitectuur

Van de overige kunstmasters richt een groot deel zich op interieurarchitectuur. Meer nog dan de bachelor richten die masters zich op culturele en maatschappelijke factoren die van invloed zijn op architectuur, en vice versa. In Rotterdam kun je je naast interieurarchitectuur ook verdiepen in retail design, dat bijvoorbeeld ook culturele perspectieven en filosofie bij ontwerp betrekt. Je werkt vaak met externe opdrachtgevers, waar je samen met je medestudenten voor aan de slag gaat. De beoordeelde masters in dit vakgebied springen kwalitatief gezien niet meteen in het oog: vooral aan Artez willen studenten de praktijk meer geïntegreerd zien in de opleiding en in Rotterdam is er kritiek op het lage aantal contacturen.

Overige kunstmasters

Dan zijn er nog enkele specifieke masteropleidingen. De namen spreken redelijk voor zich: museology van de AHK bijvoorbeeld, dat zich specifiek richt op cultureel erfgoed en de rol daarvan binnen de samenleving. Avans biedt een master animatie, waarvan de bachelor ook aan deze hogeschool wordt aangeboden. Je perfectioneert niet alleen je eigen ontwerpvaardigheden, maar bouwt ook een netwerk op en leert hoe je als zelfstandige aan de slag kunt gaan.

Als je fotograaf bent en je expertise wilt uitbreiden, kun je trouwens ook aan Avans terecht. De master scientific illustration ligt op het snijvlak van kunst en biomedische wetenschappen. Je leert onderwerpen uit de medische en biologische wereld te visualiseren voor bijvoorbeeld studenten of patiënten. Je bent bij dit programma ook welkom met een bachelor buiten de kunst, maar houd wel rekening met een strenge toelatingsprocedure.

Verwante studies

Ons advies

Waar je uiteindelijk als professioneel kunstenaar terecht gaat komen, hangt af van je talent, je specialisatie en je netwerk. Als je je kennis wilt uitdiepen met een master, valt er genoeg te kiezen. Vooral in de beeldende kunst en vormgeving zijn de scores uitzonderlijk hoog, maar er is ook hier en daar kritiek. Verdiep je eens in de specialistische masters: daar kunnen interessante opties tussen zitten.

Keuzegids Masters 2015 Online | www.keuzegids.org