Keuzegids Masters 2015 Online | www.keuzegids.org

Let op: deze Keuzegids is niet meer actueel. Bekijk de nieuwste versie

Hbo/wo Chemie

In de moderne scheikunde draait het steeds meer om de kleine schaal van de nanotechnologie. Chemici manipuleren en produceren moleculen zo, dat ze nieuwe materialen opleveren voor de auto- of luchtvaartindustrie. Collega’s zijn ondertussen bezig nieuwe medicijnen te ontwikkelen, of moleculen die ertoe bijdragen dat bestaande medicijnen beter op hun plek in het menselijk lichaam komen. En weer anderen werken aan structuren die helpen bij het opwekken, transporteren en opslaan van energie.

Bekijk volledige afbeelding

   |    Kwaliteitszegel    |    Legenda
De mastervergelijker

Arbeidsmarkt

Nederland kent een omvangrijke chemische sector en veel multinationals op chemisch gebied zijn in ons land aanwezig. Ook het chemisch midden- en kleinbedrijf is omvangrijk. Vrij recent onderzoek voorspelt dat de concurrentie met landen als India en China harder wordt, nu ook daar hoogwaardige productie ontstaat. De prognoses zijn dat er in Nederland lager opgeleide banen in de chemie zullen verdwijnen, terwijl er op termijn juist enkele duizenden functies voor hoger opgeleiden bijkomen.

De concrete situatie is dat meer dan de helft van de afgestudeerde scheikundigen als onderzoeker aan de bak komt aan een universiteit, een ander onderzoeksinstituut of in de chemische industrie. Ook is er werk als scheikundedocent op de middelbare school. Het kost pas afgestudeerde scheikundigen niet veel moeite om een baan op wo-niveau te vinden en ze verdienen een bovengemiddeld salaris. De voorspellingen voor de komende jaren zijn echter matig.

De opleidingen

Alle opleidingen kennen een beperkt aantal verplichte basisvakken en een vrij grote hoeveelheid verplichte vakken voor het traject of de specialisatie van je keuze. Daarnaast is er een (beperkte) vrije keuzeruimte en over het algemeen studeer je met een groot project (40 tot 45 studiepunten) af. Dat gebeurt vaak in de vorm van een stageproject.

In de chemie zijn er twee soorten masters. De eerste groep, bij de algemene universiteiten, richt zich op de theorie en praktijk van allerhande chemische toepassingen. Vrijwel overal kun je kiezen voor een track gericht op materialen, energievoorziening en/of duurzaamheid. Ook vind je heel wat tracks die een sterke link hebben met biologie, biochemie of medische toepassingen van moleculaire chemie.

Een aantal specialisaties springt er echt uit. Het Amsterdamse samenwerkingsverband van VU en UvA biedt photonics, over de interactie tussen materialen en licht, bijvoorbeeld lasers. In Utrecht kun je het maken van medicijnen bestuderen.

Een tweede groep chemie-masters bestaat uit engineering-opleidingen aan de technische universiteiten en in Groningen. Bij deze programma’s kijk je ook hoe de benodigde stoffen en materialen op industriële schaal geproduceerd en verwerkt kunnen worden.

Aan de TUD kun je je verdiepen in radioactief materiaal, dat gebruikt wordt voor energieopwekking, radiologie of de behandeling van kanker. Chemische Technologie in Groningen heeft een specialisatie gericht op water.

Wie scheikunde heeft gestudeerd kan altijd probleemloos doorleren aan zijn eigen instelling en meestal eveneens aan andere instellingen die een vergelijkbare

studie bieden. Vaak is ook doorstroom vanuit sterk verwante opleidingen als life sciences mogelijk. Van algemene scheikunde overstappen naar een technische master kan alleen met uitvoerig bijspijkeren. Voor hbo-ers zijn er mogelijkheden om via een pre-master van 30 tot 60 punten toegang tot een master te krijgen. In Groningen hebben de universiteit en de Hanzehogeschool speciale afspraken gemaakt, zodat de pre-master al in het hbo-programma zit verwerkt. Nijmegen benadrukt dat haar premaster ook toegankelijk is vanuit Duitse Fachhochschulen. De opleiding richt zich ook op natuurkundigen met een sterke interesse in chemie.

De chemie-masters vereisen over het algemeen een goede beheersing van het Engels, de algemene voertaal. Slechts een paar mastertrajecten, gericht op voorlichten, les geven of beleid maken, zijn (gedeeltelijk) Nederlandstalig.

De hogescholen Windesheim en Stenden bieden samen een post-initiële master op het gebied van polymeren aan. Deze opleiding is gericht op en uitsluitend toegankelijk voor professionals die al een relevante baan en enige werkervaring hebben.

Kijk ook eens bij

Omdat chemische processen van pas komen in allerlei toepassingsgebieden, zijn er veel vakgebieden waarin masters worden aangeboden die raken aan de chemie. Utrecht biedt bijvoorbeeld de chemisch-/farmaceutische mastertrack drug innovation, terwijl Groningen en de Amsterdamse VU aparte masters hebben voor medicijnontwikkeling. Ook diverse biomedische - en life science masters liggen dicht tegen de scheikunde aan en zijn soms drempelloos toegankelijk. Voedseltechnologie heeft ook een sterk chemische component.

Kwaliteit

Naast verschillen in aanbod is het goed om ook naar de kwaliteit van het onderwijs te kijken. Die blijkt bij alle chemiemasters behoorlijk op orde. Echt zwakke punten zien we niet, maar er zijn wel enkele positieve punten te noemen. Zo blijkt bijvoorbeeld dat de studenten bij vrijwel al deze masters te spreken zijn over de wetenschappelijke vorming.

Bij de algemene chemie springen twee masters er om verschillende reden uit. Utrecht krijgt pluspunten van de deskundigen, in een NVAO-rapport van eind 2013. En Nijmegen was voor diezelfde experts gewoon ‘voldoende’, maar krijgt juist veel waardering van de studenten voor het niveau en intensiteit van het programma en de goede faciliteiten.

Van de meer technologische masters is Eindhoven de uitblinker: dit programma wordt zowel door de experts als de studenten hoog gewaardeerd. Lof van de studenten krijgt ook de master in Enschede. Beide TU’s scoren bij de studenten gunstig op vrijwel de zelfde punten: van de inhoud en praktijkgerichtheid van het onderwijs tot de goede faciliteiten. De Delftse master blijft hier licht bij achter. De studenten vinden het programma wel intensief, maar over de inhoud en relevantie ervan zijn ze net wat minder positief. Hetzelfde geldt voor de faciliteiten.

Zwakke plekken zijn er zoals gezegd niet in dit vakgebied. Op het gebied van de onderwijsfaciliteiten is er wel ruimte voor verbetering in Leiden en Groningen. In Leiden is er vooral onvrede over de vaak haperende ICT-voorzieningen, in Groningen gaat het daarnaast ook om de bibliotheek.

Verwante masters

Ons advies

Een master in de chemie blijft een goede keuze. Kwalitatief kun je de plank niet misslaan en wat betreft de vooruitzichten op de arbeidsmarkt is de korte termijn wellicht wat onzeker, maar lijken de perspectieven op de langere termijn onveranderd gunstig. Interdisciplinair denken en werken is steeds meer een must, maar dat zal voor de meeste mensen eerder een voordeel dan een nadeel zijn.

Keuzegids Masters 2015 Online | www.keuzegids.org