Keuzegids Universiteiten 2016 | www.keuzegids.org

Let op: deze Keuzegids is niet meer actueel. Bekijk de nieuwste versie

Theologie & Religiewetenschappen

Geloofswetenschap

In dit artikel worden de volgende studies besproken:

  • Theologie
  • Religiewetenschappen

Geloof en religie zijn twee begrippen die de meeste mensen niet zullen associëren met wetenschap. Toch lukt het religiewetenschappers om op een onbevangen manier naar geloof te kijken: hoe ontstaat bijvoorbeeld een wereldgodsdienst, en wat betekent een geloof voor verschillende groepen mensen? De studie theologie richt zich vooral op het joods-christelijke geloof en biedt je de mogelijkheid predikant te worden.

Arbeidsmarkt

Behalve voor het predikantschap kun je met een bachelor theologie ook kiezen voor een carrière buiten de kerk. Bijvoorbeeld als geestelijk verzorger in een gevangenis, religieus adviseur of docent. Religiewetenschappers kunnen bijvoorbeeld terecht in een beleidsfunctie bij een gemeente, in de culturele sector of in het onderwijs. Het startsalaris ligt behoorlijk laag en de banen op niveau liggen momenteel niet voor het oprapen. Maar dit laatste lijkt te gaan veranderen, want er zit een pensioengolf van theologen aan te komen en dat biedt ruimte voor jongere aanwas. 

Locaties en toelating

Je kunt bij zes instellingen op zeven locaties terecht voor een studie theologie. Het zijn kleinschalige opleidingen. De TU in Apeldoorn heeft een christelijk-gereformeerde identiteit en in Kampen heeft de studie een vrijgemaakt-gereformeerde inslag. De Protestants Theologische Universiteit (PThU) verzorgt samen met de VU een joint degree in Amsterdam.

Na de driejarige bacheloropleiding volg je in Apeldoorn automatisch en in Kampen en aan de PThU naar keuze de driejarige master tot predikant. Aan de PThU betekent dit dat je predikant kunt worden binnen de PKN, de andere theologische universiteiten leiden op tot predikant in andere kerkgemeenschappen. Om toegelaten te worden, worden er geen eisen gesteld aan je profiel. Wel wordt er van je verwacht dat je instemt met de religieuze beginselen. Houd daarnaast rekening met de verschillende identiteiten en invalshoeken van de universiteiten.

Religiewetenschappen kun je aan zes instellingen studeren. In Utrecht kun je terecht voor humanistiek (UvH) en voor islam & Arabisch (UU). Je wordt met elk profiel toegelaten tot de studie religiewetenschappen, maar omdat je veel artikelen in het Engels en Duits zult tegenkomen, is enige kennis van die talen wel nuttig.

De opleiding

Bij de studie theologie staat het joods-christelijke geloof centraal. Je verdiept je in de Bijbel, analyseert de verhalen en maakt kennis met liturgie en praktische theologie. Daarnaast is er aandacht voor relaties tussen de verschillende religies. Ook de meer algemene vakken, zoals filosofie, literatuurwetenschap, geschiedenis en sociale wetenschap, komen aan bod. Tot slot krijg je een basis in Grieks, Latijn en Hebreeuws, zodat je teksten in die talen kunt lezen.

Bij religiewetenschappen is het christendom ook één van de hoofdreligies, maar bestudeer je daarnaast ook bijvoorbeeld de islam, het hindoeïsme en boeddhisme. Elke opleiding legt zijn eigen accenten. Zo kun je je in Groningen specialiseren in samenleving & identiteit, tekst & cultuur of ritueel & mythologie. Utrecht kent de specialisaties religie, medialiteit en cultuur, en religie en politiek en aan de VU kies je voor een specialisatie in een van de religies: boeddhisme, hindoeïsme of de islam. Aan de RU volgt na het inleidende jaar eerst verdieping in de bronteksten en daarna veel keuzevrijheid via minoren en keuzevakken. Je kunt vanaf het eerste jaar ook kiezen voor de track Islamstudies. Islam & Arabisch van de UU is nadrukkelijk geen studie in islamitische theologie, maar een opleiding waarin je de islam als historisch en maatschappelijk verschijnsel bestudeert. Veel aandacht gaat ook uit naar het leren van Arabisch.

De twee hoofdthema’s van de opleiding humanistiek in Utrecht zijn zingeving (de manier waarop mensen hun houding tegenover het leven bepalen) en humanisering (het bevorderen van sociaal-maatschappelijke verhoudingen). Je kunt hier bijvoorbeeld geestelijk begeleider mee worden, of je bezighouden met ontwikkelingssamenwerking.

De kwaliteit van de opleidingen

klik om de volledige tabel te bekijken
Ranglijst
Feiten Prestaties Oordelen Score
Theologie en religiewetenschappen
Voertaal
Bindend studieadvies
Numerus fixus?
Instroom
Survival 1e jr
Genoeg contacturen?
Inhoud
Docenten
Vaardigheden
Wetenschappelijke vorming
Studielast
Informatie
Faciliteiten
Expertoordeel
TOTAALSCORE
OORDEEL
Theologie
 Apeldoorn TU nl 40 nee 24 nb o + ++ + o + +++ ++ o 80 ++
 Groningen RUG nl 45 nee 18 nb o ++ ++ + o o ++ + o 76 ++
Amsterdam VU (met Pthu) nl 42 nee 46 nb - + + - - o o + o 60 o
Tilburg TiU nl 42 nee 3 nb o ++ ++ + o - - o o o 60 o
Nijmegen RU nl 40 nee 3 nb o + + - - - - + o o 58 o

Bij kleine studentenaantallen zijn de gegevens van meerdere jaargangen gebundeld. Succescijfers zijn van zeer kleine of jonge opleidingen niet te berekenen (nb). Voor toelichting en bronnen zie www.keuzegids.org/methodiek

Alle symbolen (+, - en o) geven aan hoe een opleiding scoort vergeleken met het gemiddelde van alle voltijd-opleidingen in het wo:
- - - = zwakste groep, - - = zwakke groep, - = iets lager dan gemiddeld, o = gemiddeld, + = beter dan gemiddeld, ++ = sterke groep, +++ = sterkste groep
De 'totaalscore' en het 'oordeel' vatten alle cijfers samen. De beste opleidingen herken je aan ++ of +++

Kleinschaligheid loont, maar niet altijd, zo blijkt uit de ranglijst. Over de goede kwaliteiten van hun docenten zijn studenten theologie en religiewetenschappen het eens. Verder hebben de meeste universiteiten het programma goed op orde.

Theologie

Opvallend is het enthousiasme voor de inhoud van het programma onder theologiestudenten. Ze zijn tevreden over het niveau van het onderwijs, dat tevens erg stimulerend en samenhangend wordt gevonden.

In Apeldoorn vinden we de meest enthousiaste theologiestudenten. Er is uitzonderlijk veel lof voor de informatievoorzieningen: informatie over de studievoortgang is beschikbaar, de regels en procedures zijn erg duidelijk en de roosters worden tijdig bekendgemaakt. Ook in Groningen vallen de informatievoorzieningen in de smaak en krijgen studenten een samenhangend programma van hoog niveau voorgeschoteld. Dat laatste is ook een sterk punt in Tilburg. Tegelijk is het programma daar zwaar, vinden de studenten: je moet er veel doen voor een studiepunt.

Die klachten over studielast zijn in Kampen nog sterker. Daar geven studenten aan betere spreiding te willen van toetsen en opdrachten over het jaar, zodat ze met minder vertraging kunnen studeren. Amsterdam en Nijmegen blijven op hun beurt wat achter als het gaat om het leren van algemene én wetenschappelijke vaardigheden. Maar alle opleidingen weten hun tekortkomingen te compenseren met goede inhoud en docenten, zodat niemand qua totaalscore door het ijs zakt.

Religiewetenschappen

De studies religiewetenschappen ontlopen elkaar flink op het gebied van kwaliteit. Vooral Nijmegen heeft tevreden studenten in huis. Ze vinden het programma samenhangend en stimulerend. Daarnaast krijgen de docenten een extra pluim voor hun deskundigheid en didactische kwaliteiten, waarmee ze goede begeleiding geven.

Op veel plekken geven de studenten aan best wat meer contacturen te willen. Gelukkig gaat dat nergens echt ten koste van het programma, behalve in Amsterdam. Zowel de UvA als de VU krijgt op veel aspecten kritiek. Laatstgenoemde werd, samen met Groningen, in 2014 op de vingers getikt door de experts van de NVAO, die constateerden dat het eindniveau van studenten soms onvoldoende was. Beide opleidingen hebben dat inmiddels weten te verbeteren en starten het komende collegejaar met een voldoende.

Verwante studies

Ons advies

Veel universiteiten in dit vakgebied bieden een degelijke studie. Apeldoorn en Groningen zijn de toppers voor theologie, maar houd in Apeldoorn wel rekening met de christelijk-gereformeerde identiteit. Voor religiewetenschappen kun je goed terecht in Nijmegen en als je een specifieke interesse hebt in humanistiek, is de Universiteit voor de Humanistiek een gedegen optie.

Keuzegids Universiteiten 2016 | www.keuzegids.org