Keuzegids Universiteiten 2016 | www.keuzegids.org

Let op: deze Keuzegids is niet meer actueel. Bekijk de nieuwste versie

Recht

Het recht wordt duur betaald

Wie een foto van internet plukt en op zijn website plaatst, kan zomaar een schadeclaim van 1500 euro verwachten van een advocatenkantoor. En wat denk je van de 15 miljard die VW aan boetes verwacht na geknoei met zogenaamd schone dieselmotoren? In beide gevallen kom je als dader niet weg met “ik wist het niet”, want iedereen wordt geacht zich aan wetten en regels te houden. Als dat niet gebeurt, ben je verantwoordelijk. Dat kan flink in de papieren lopen. Veel juristen verdienen er hun brood mee. Net als met echtscheidingen, vluchtelingen, dronkenlappen, hooligans, bestemmingsplannen en het actueel houden van  vele wetten.

Arbeidsmarkt

Advocaat, rechter, ambtenaar, soms zelfs journalist: op papier liggen alle opties voor jou als jurist straks open. Je bent breed opgeleid en hebt ruime maatschappelijke kennis. Toch bleven de laatste jaren ook flink wat jonge juristen werkloos. Want zeker in de economische crisis waren er te weinig vacatures voor de massa afgestudeerden. Het gaat nu wat beter en wie werk vindt krijgt een aardig maandloon. Geef diepgang aan je studie met goede keuzevakken en relevante stages. En zorg dat je daarmee ook nuttige contacten legt.

Locaties en toelating

Je kan op negen plaatsen aan de brede bachelor rechtsgeleerdheid beginnen, of thuis – als je voor het afstandsonderwijs van de Open Universiteit kiest. Bovendien heeft de RUG ook een vestiging in Leeuwarden, waar je het eerste jaar kan volgen.

Sommige universiteiten hebben voor notarieel recht, fiscaal recht en internationaal recht aparte opleidingen, die je verderop in dit hoofdstuk terugvindt. Op andere plekken kun je voor die richtingen kiezen binnen de brede opleiding rechtsgeleerdheid.

Een rechtenstudie is toegankelijk met ieder vwo-profiel. Toch is niet iedereen er geschikt voor. Een scherp taalgevoel, kritisch kunnen lezen en veel geduld zijn nuttige eigenschappen voor aanstaande juristen. Want je moet je weg leren vinden in wetten, contracten en rechterlijke uitspraken. Wees maar vast voorbereid op archaïsch taalgebruik, eeuwigdurende bijzinnen en haarkloverij over wat nou de feiten zijn.

Om de massaliteit te beperken, hanteerden veel rechtenopleidingen een tijd lang een numerus fixus, maar nu heeft alleen Leiden zo’n studentenstop. Bij meer dan 710 aanmeldingen wordt er geloot. Verder willen alle opleidingen toch breed toegankelijk blijven.

De opleiding

Bij alle universiteiten leer je in het eerste jaar de verschillende rechtsgebieden kennen. Je wordt ingeleid in strafrecht, staats- en bestuursrecht, goederenrecht, verbintenissenrecht en internationaal en Europees recht. Soms komen daar vakken als ondernemingsrecht of belastingrecht bij. Ook begin je vaak al met het trainen van je pleitvaardigheden en moet je juridische stukken schrijven.

Na het eerste jaar begin je een richting te kiezen. In Leiden en Groningen gebeurt dat al vroeg: je kiest meteen na de propedeuse een van de tracks en volgt vanaf dat moment zo’n dertig procent van je vakken binnen je eigen richting. Tilburg en Utrecht leggen dat keuzemoment na anderhalf jaar, maar het principe is hetzelfde.

Naast Nederlands recht is er bij die tracks vaak keus tussen internationaal en europees recht of bedrijfsrecht. Groningen biedt ook juridische bestuurskunde en Utrecht heeft naast een brede stroom met veel keuzemogelijkheden een apart ‘togatraject’, waar je speciaal wordt voorbereid op werk als advocaat, rechter of officier van justitie. In dit stadium kan je ook vaak kiezen voor notarieel of fiscaal recht – als aparte bachelor of binnen de brede rechtenstudie.

Bij vijf andere faculteiten (UM, UU, EUR, UvA en VU) wordt niet zo vroeg voorgesorteerd. Daar ga je in de ‘verdiepende fase’ alle rechtsgebieden nog eens langs, in meer detail. Je krijgt ook specialistische vakken zoals burgerlijk procesrecht en arbeidsrecht.

In Nijmegen gaat het tweede jaar vooral over publiekrecht en het derde jaar over privaatrecht. Bij de VU kies je twee bijvakken of minoren van elk een kwart studiejaar; ze variëren van belastingrecht tot criminologie. Ook is er bij diverse faculteiten in het derde jaar extra aandacht voor mondelinge vaardigheden in een oefenrechtbank. Maastricht biedt veel keuzeruimte en een stagemogelijkheid.

Veel studenten gaan na hun rechtenbachelor een master doen. Zonder juridische master kan je ook geen togaberoep uitoefenen. De meeste instellingen bieden brede masters in privaatrecht, strafrecht, staats- en bestuursrecht en internationaal recht. Daarnaast zijn er meer specialistische masters als arbeidsrecht, ondernemingsrecht, rechtsfilosofie of jeugdrecht. Meer hierover vind je in onze Keuzegids Masters.

Law Colleges en ‘honours’ tracks

Voor gemotiveerde talenten bieden sommige faculteiten extra intensieve programma’s. Bijvoorbeeld Utrecht Law College, Amsterdam Honours College Law bij de UvA en Law College in Maastricht. Brede rechtenopleidingen, die naast stevige theorie ook meer praktijk bevatten. Je krijgt extra aandacht, zoals een eigen studiezaal en veel ‘buitenschoolse’ activiteiten. Wel moet je eerst een selectieprocedure doorlopen. Elders zijn er vergelijkbare opties. Leiden kent bijvoorbeeld international business law, waar je alleen na strenge selectie binnenkomt. Er zijn geen aparte kwaliteitsoordelen over deze programma’s; de resultaten tellen mee in onze oordelen over de brede bachelors. Opvallend genoeg blijkt geen van deze vier universiteiten hoog te scoren. De gemiddelde student is hier dus niet beter af dan elders.

Verschillen

De inhoud en opbouw van de rechtenopleidingen vertoont veel overeenkomsten, maar er zijn wel andere verschillen: de onderwijsstijl, het soort studenten en de sfeer loopt uiteen. Ga dit vooral zelf verkennen; hier geven we alleen enkele clues.

In Leiden moet je bijvoorbeeld haast lid van het studentencorps zijn om mee te tellen, terwijl bij de VU een groter deel van de studenten nog bij hun ouders thuis woont en het bier zuipen aan anderen overlaat. De UvA lijkt weer meer op Leiden, maar je vindt hier wat meer linkse types met interesse voor strafrecht en mensenrecht. En in Tilburg of Rotterdam mag je een zakelijker sfeer verwachten, wat te maken heeft met de nadruk op ondernemingsrecht.

Qua onderwijsstijl was Maastricht tot voor kort het meest vernieuwend. Maar nu werkt ook Rotterdam met probleemgestuurd onderwijs, waar je zelf actief met casussen aan de slag gaat. Bijzonder bij de EUR zijn ook de regels om de propedeuse te halen. Dat moet in één jaar, maar je mag onvoldoendes wel compenseren met hoge cijfers voor andere vakken. Maar een onvoldoende voor een propedeusevak kan wel gevolgen hebben voor je toelating tot bepaalde masters, zeker bij andere rechtenfaculteiten.

Virtueel studeren

Bij de Open Universiteit kan je losse rechtenvakken volgen. Wie de hele bachelor wil doen, krijgt een breed programma dat grotendeels vastligt. Naast tentamens met veel open vragen moet je juridische essays schrijven. Veel onderwijs vindt plaats in de virtual classroom, maar er zijn ook regionale begeleidingsbijeenkomsten. En tegen het eind van de studie bewijs je je in een pleitbijeenkomst. Ook is er uitwisseling met buitenlandse universiteiten voor afstandsonderwijs.

De kwaliteit van de opleidingen

klik om de volledige tabel te bekijken
Ranglijst
Feiten Prestaties Oordelen Score
Rechtsgeleerdheid
Voertaal
Bindend studieadvies
Numerus fixus?
Instroom
Survival 1e jr
Genoeg contacturen?
Inhoud
Docenten
Vaardigheden
Wetenschappelijke vorming
Studielast
Informatie
Faciliteiten
Expertoordeel
TOTAALSCORE
OORDEEL
Rechtsgeleerdheid
Open Universiteit (afst) nl nvt nee 284 nb nvt + o o o + + + o 66 +
Nijmegen RU nl 39 nee 490 nb o + + o - o o o o 62 o
Groningen RUG nl 45 nee 742 + - o o - - + + o o 60 o
Leeuwarden RUG nl 45 22 + - o o - - + + o o 60 o
Rotterdam EUR nl 60 nee 667 o - o o o - + - + o 58 o

Bij kleine studentenaantallen zijn de gegevens van meerdere jaargangen gebundeld. Succescijfers zijn van zeer kleine of jonge opleidingen niet te berekenen (nb). Voor toelichting en bronnen zie www.keuzegids.org/methodiek

Alle symbolen (+, - en o) geven aan hoe een opleiding scoort vergeleken met het gemiddelde van alle voltijd-opleidingen in het wo:
- - - = zwakste groep, - - = zwakke groep, - = iets lager dan gemiddeld, o = gemiddeld, + = beter dan gemiddeld, ++ = sterke groep, +++ = sterkste groep
De 'totaalscore' en het 'oordeel' vatten alle cijfers samen. De beste opleidingen herken je aan ++ of +++

De rechtenopleidingen scoren al jaren vrij matig in onze kwaliteitsvergelijking. Dat ligt deels aan de studenten, die soms meer voor het studentenleven komen dan voor het vak. Maar het heeft ook te maken met de studie zelf: breed, met veel zelfstudie en weinig contacturen. Je krijgt de eerste jaren weinig kans om geïnspireerd te raken door echte juridische specialisten.

En dan is er nog de discussie of rechten wel een ‘wetenschappelijke’ opleiding is. Volgens velen is het eerder een theoretische beroepsopleiding. Er wordt weinig aan onderzoeksmethoden gedaan en sommige critici zien dit als oorzaak van grote gerechtelijke dwalingen.

De enige opleiding met een echt positief oordeel is de OU. Dit is een speciaal geval, met ook een heel eigen studentenpopulatie. Maar het is toch knap dat ze die studenten zo enthousiast krijgen.

Bij de reguliere universiteiten is Nijmegen de stabiele factor. Het studieprogramma en de docenten krijgen meer waardering dan elders en ook het aantal contacturen is relatief gunstig. Alleen wil de faculteit geen succescijfers over het eerste jaar prijsgeven. Dat lijkt koudwatervrees, want volgens de studenten is het programma best ‘studeerbaar’.

Groningen en vooral Rotterdam kregen twee jaar terug nog behoorlijk wat kritiek, maar komen nu beter uit onze test. Groningen biedt een haalbaar programma met duidelijke regels en informatie aan studenten, maar zou wel meer aan beroepsvaardigheden moeten doen. In Rotterdam gaat er veel goed, maar het nieuwe studieregime vraagt wel om betere en tijdiger informatie – over roosters, regels en studievoortgang. Verder is er ook op Tilburg weinig aan te merken; alleen is het studiesucces in het eerste jaar hier wel wat lager.

Vier andere opleidingen kennen meer knelpunten. Utrecht laat al langer bescheiden scores zien, behalve voor het studiesucces. Maar voor Leiden en Maastricht is de matige waardering nieuw. In beide gevallen speelt de eerstejaarsuitval een rol. Leiden krijgt daarnaast nu meer kritiek op het vaardigheidsonderwijs. In Maastricht is de waardering voor het programma, de docenten en de wetenschappelijke vorming gezakt.

De twee Amsterdamse opleidingen staan in de ranglijst dicht bij elkaar, maar er is toch een groot verschil. De VU kreeg tot twee jaar geleden veel kritiek, maar doet nu niet veel meer onder voor Utrecht of Leiden. Echt grote knelpunten heeft de opleiding niet meer.

Zorgwekkender zijn de prestaties van de UvA. Drie jaar geleden was de NVAO was in 2012 erg kritisch over zowel de inhoud als het studiesucces. De opleiding kwam met een genadezesje door de keuring. Maar afgaand op de aanzienlijke onvrede onder studenten en het grote aantal afhakers in het eerste jaar moet er bij de UvA nog steeds veel verbeterd worden.

Verwante studies

Ons advies

Rechtsgeleerdheid is geen zware studie, maar er is wel discipline nodig om er te slagen. Als het om stabiele onderwijskwaliteit gaat, is Nijmegen licht favoriet. Maar ook Groningen en Tilburg slaan een redelijk goed figuur. Rotterdam is interessant vanwege het vernieuwende onderwijs, en als je op afstand wilt studeren vind je bij de OU een goede optie.

Keuzegids Universiteiten 2016 | www.keuzegids.org