Keuzegids Universiteiten 2016 | www.keuzegids.org

Let op: deze Keuzegids is niet meer actueel. Bekijk de nieuwste versie

De arbeidsmarkt

Na je studie: knokken om een baan?

Een universitaire studie biedt al lang geen garantie meer voor een vette baan. Maar moet je je daar druk over te maken? Ja, wel een beetje, want per studie zijn er wel flinke verschillen in perspectief op de arbeidsmarkt. Als je een studie gaat doen waar afgestudeerden straks met elkaar concurreren om onbetaalde baantjes, dan is het wel handig om dat vooraf te weten.

Dat vechten om onbetaald werk, is dat echt waar? Helaas wel, in veel vakgebieden. Tot voor kort hoorde je dit alleen over Spanje of Griekenland, waar de helft van de jeugd zonder werk zit. Maar de extra stage na de studie, of de onbetaalde ‘werkervaringsplaats’, rukt ook in Nederland op. We kennen psychologen die al met hun tweede onbetaalde baantje bezig zijn. Politicologen die vrijwillig fulltime bij een politieke partij werken. En archeologen die zelf hun vliegreis betalen om ‘gratis’ ervaring met opgravingen op te kunnen doen.

Centen en procenten

Het motto “studeer vooral wat je leuk vindt” wankelt dus wel. Natuurlijk moet een vak je aanstaan,  maar het is ook prettig als je er straks betaald werk mee kan krijgen. Daarom geven we in deze gids per vakgebied aan hoe de positie van afgestudeerden is. 

Hoe het er anno 2014 ongeveer voorstaat, blijkt uit de ‘centen’ en ‘procenten’, de salarissen en de percentages werkenden die anderhalf jaar na afstuderen een baan op wo-niveau hebben. Over de tandartsen zijn we kort: werk zat, en niks te klagen over het inkomen. Dat blijft nog wel even zo, want lang niet iedereen vindt dit werk leuk en er zijn maar weinig opleidingsplaatsen.

Bij de andere studies valt op dat naast medici ook fiscalisten (belastingexperts) juristen en economen kort na hun afstuderen al bijna drieduizend euro bruto verdienen. Terwijl je met een talenstudie, kunstgeschiedenis of archeologie op fulltime basis duizend euro lager zit. Dat zijn flinke verschillen – zeker als je weet dat dit alleen de inkomens van werkenden zijn. De armoe is dus veel groter.

Regenbui of klimaatverandering

De gegevens die we in deze gids tonen, komen uit een landelijke enquête die de universiteiten begin 2014 lieten houden. Helaas organiseren ze die WO-Monitor maar eens in de twee jaar, dus in de zomer van 2016 is er pas weer nieuwe informatie. Uit onderzoek van Elsevier (‘Beste banen’) kwamen begin 2015 wel een paar hoopvolle signalen. Economen en juristen krijgen wat hogere salarissen. Bij de psychologen liep de werkloosheid juist op en stagneerde de beloning.

En hoe gaat het hierna? Voor komend jaar zijn er nog flinke onzekerheden. Als de economie in China verder inzakt, of als de pensioenfondsen in de problemen raken dan zal dat tot nieuwe tegenvallers leiden. Dat maakt het vinden van werk dan zeker weer een tijd lastig, in veel vakgebieden.

Toch moet je als aanstaande student niet naar die korte termijn kijken. Daarom drukt de Keuzegids ook geen werkloosheidpercentages af, want die kunnen van jaar op jaar wisselen. Beter is het om te kijken naar cijfers die langzamer veranderen, want die geven vaak belangrijker signalen af – zeg maar: tekenen van ‘klimaatverandering’.

Onderbenut

Het salaris van afgestudeerden is zo’n cijfer dat meer zegt. Want in vakgebieden waar door de jaren heen een gezonde vraag naar afgestudeerden is, blijven de salarissen ook in mindere jaren hoog. En opleidingen met lage salarissen blijven ook in periodes met een sterke economie achter in beloning. Het salarisniveau geeft dus los van de waan van de dag een indruk van het ‘klimaat’ voor afgestudeerden in jouw opleiding.

Ook de cijfers over het percentage afgestudeerden dat werk “op niveau” vindt, is zo’n nuttige klimaatindicator. Zoals je aan de tabellen bij de vakartikelen kan zien, verdienen jonge bedrijfs- en bestuurskundigen wel aardige salarissen, maar krijgen ze vaak relatief eenvoudige banen. Hun opleiding wordt ‘onderbenut’. Dat kan een waarschuwing zijn voor een toch tegenvallende carrière.

Voor technici en natuurwetenschappers geldt het omgekeerde: niet zo’n hoog salaris, wel vaak werk op masterniveau. Dat komt mede doordat je in exacte studies vaak nog vier jaar als PhD onderzoek doet. Dat betekent eerst enkele jaren een lage beloning, en daarna zicht op een wetenschappelijke carrière of een stevige startpositie voor research in bedrijven.

Prognoses

Er is ook een instituut dat het durft om per vakgebied lange termijn prognoses voor de arbeidsmarkt te geven. Dat doen ze op een slimme manier. Ze weten dat de economische groei altijd wat onzeker is, zeker per beroepsgroep. Maar tegelijk kijken ze ook naar twee dingen die minder onzeker zijn. Dat zijn de afgestudeerden per vakgebied en het aantal verwachte pensioneringen. Als je de aantallen eerstejaars hebt, en de leeftijdsopbouw in een beroep, zijn afgestudeerden en pensioneringen aardig te voorspellen.

Nu brengt dit onderzoeksinstituut, het ROA in Maastricht, zijn prognoses maar eens in de twee jaar uit. De laatste keer was in december 2015. De gedrukte versie van deze gids was toen al lang klaar; voor gebruikers daarvan is een handige pdf met prognoses beschikbaar. Maar in deze onlineversie zijn bij alle studies actuele prognoses toegevoegd. Wat valt daar bijvoorbeeld op? Voor juristen en bouwkundigen keren de kansen ten goede. Tegelijk worden de perspectieven voor gezondheidswetenschappers slechter. Alles samen blijven de perspectieven vooer techniekmasters heel goed, terwijl niet alleen antropologie maar ook bedrijfskunde en economie er de komende jaren zwakker voorstaan.

Leren toepassen

Je moet je studiekeuze trouwens nooit alleen op baankansen baseren. Als je hart echt naar een ‘kansarm’ vak uitgaat, ben jij misschien net diegene die het na zijn studie wel degelijk gaat maken. Maar het is wel belangrijk om goed voorbereid te zijn.

Kies je voor een studie met magere perspectieven? Benut dan elke kans om je kennis te leren toepassen. Of doe er een tweede studie naast, zodat je straks een unieke combinatie van kennis in huis hebt. Denk zoals de twee historici die afgestudeerd waren in de oorlogsgeschiedenis. Ze keken goed om zich heen en helpen nu projectontwikkelaars bij het opsporen van nog niet ontplofte bommen uit voorbije oorlogen. Want als je uit archieven weet waar die gevallen zijn, kan je veel gerichter gaan zoeken: tel uit je winst!  

Keuzegids Universiteiten 2016 | www.keuzegids.org