Keuzegids Universiteiten 2017 | www.keuzegids.org

Let op: deze Keuzegids is niet meer actueel. Bekijk de nieuwste versie

De beste universiteiten

Onderzoekreputatie zegt niet alles

Zoek je de beste universiteiten voor medisch en natuurwetenschappelijk onderzoek? Schuif deze gids dan maar opzij, of kijk vooral onderaan de ranglijsten op deze pagina’s! Want top­onderzoek is een andere tak van sport dan goed bacheloronderwijs. Het zijn allebei doelstellingen van de universiteit, maar ze staan vaak met elkaar op gespannen voet. En wij kijken louter naar onderwijs, onderwijs en nog eens onderwijs.

In Amsterdam en Delft zullen bestuurders en hoogleraren wel op hun neus kijken als ze de ranglijsten in deze Keuzegids zien. Een maand geleden was er nog gebak toen de UvA en de TU Delft de beste Nederlandse universiteiten bleken in de World University Ranking 2017 van tijdschrift THES. En nu zet de Keuzegids ze alweer onderaan bij de ‘brede klassieke’ en ‘overige’ universiteiten!

Toch is dit minder gek dan het lijkt. Internationale rankings tillen zwaar aan wetenschappelijke reputatie. Als je daar hoog scoort, zegt dat weinig over je onderwijskwaliteit. Iedereen kent wel het type wetenschapper dat met tegenzin onderwijs geeft of er geen talent voor heeft. Een universiteit die zulke dames en heren niet bijstuurt, kan ondanks wetenschappelijke hoogstandjes onderaan onze onderwijsranglijst belanden.

Kwaliteitszegels voor de beste universiteiten

Aan de beste universiteiten en opleidingen wordt een speciaal kwaliteitszegel toegekend. Voor meer informatie, zie het Keuzegids Kwaliteitszegel

Wageningen

Gelukkig is er één universiteit die bewijst dat onderzoek en onderwijs geen water en vuur zijn – in Wageningen. Door hun onderzoekprestaties zijn ze nummer 3 van Nederland volgens de World Ranking 2017; tegelijk blijven ze de absolute onderwijstopper in deze Keuzegids. Kleinschalig, intensief, uitdagend en praktisch is het onderwijs bij Wageningen University and Research. De meeste opleidingen kennen geen selectiedrempels, maar realiseren toch een hoog niveau. Dat vinden de studenten, maar ook de keurmeesters van de NVAO.

Omdat de WUR zich richt op landbouw, voeding en milieu, bestrijkt ze niet alle vakgebieden. Voor kunstgeschiedenis, natuurkunde of psychologie moet je hier niet zijn. Toch is het aanbod breder dan je zou denken. Er zijn opleidingen in communicatie, gezondheid, economie, bedrijfskunde en ontwikkelingskunde.

Er is een nog kleinere universiteit die in onze ranglijsten steeds in de buurt van de WUR komt. Dat is de Open Universiteit, waar je als thuisstudent in je eigen tempo een bachelor kan halen bij zes opleidingen. Het is geen plek voor 17-jarigen die een gezellig studentenleven zoeken, maar voor de deeltijdstudent is de OU een uitkomst. De studenten zijn er zeer positief over zowel de inhoud als de praktische organisatie van hun opleiding.

Breed en klassiek

De zes ‘brede, klassieke’ universiteiten hebben hun eigen competitie. Zij bieden opleidingen in vrijwel alle wetenschapsgebieden, behalve techniek. Dat maakt deze instellingen lastig bestuurbare eilandenrijken. Dat zet vaak een rem op de kwaliteit van het onderwijs.

Alleen Groningen (RUG) en Nijmegen (RU) steken met meerdere opleidingen boven de middelmaat uit. Nijmegen was de laatste jaren steeds ‘beste klassieke universiteit’. Maar de voorsprong is geslonken en dit jaar komt de RUG langszij. Vooral economie en bedrijfskunde zijn hier recent sterk, terwijl Nijmegen blijft uitblinken met rechten en bestuurskunde.

Leiden is uit de subtop weggezakt. Ook Utrecht verloor wat glans. Tegelijk klom de VU in Amsterdam uit het dal waar ze in 2012 terecht kwam doordat het gegroeide aantal studenten niet goed bediend werd. De kwaliteitsverschillen bij de klassieke universiteiten zijn al met al kleiner dan voorheen. Per studie kan het dus verschillen wie de beste is. Alleen de UvA vind je niet vaak bovenaan de ranglijst – behalve bij Grieks en Latijn. Hier klinkt de meeste kritiek op het onderwijs én de faciliteiten; wel zijn die laatste al beter dan drie jaar geleden.

Vernieuwend

Bij de drie technische universiteiten (TU’s) scoort Eindhoven al jaren gemiddeld het beste, met een verfrissende aanpak van het onderwijs en prima faciliteiten, terwijl Delft meer problemen houdt: onvrede over faciliteiten en veel uitval in het eerste jaar. Twente zit hier per traditie tussenin, maar hier gaat de laatste twee jaar veel mis met de spreiding van de studielast. De studenten vinden de studie hier nu zwaarder dan in Delft.

Van de drie ‘jonge’ algemene universiteiten blijft Maastricht de sterkste. Het probleemgestuurd onderwijs (PGO), met veel nadruk op actieve verwerking en toepassing van de stof, is na veertig jaar nog steeds vernieuwend en behoorlijk succesvol. Toch is de voorsprong op Tilburg met zijn meer traditionele aanpak niet groot meer.

Wat echter het meest opvalt, is de sterke daling van Rotterdam op de lijst. De EUR trok de laatste drie jaar aandacht met ingrijpende vernieuwingen, waaronder een overstap naar het van oorsprong Maastrichtse PGO. De uitvoering daarvan blijkt lastiger dan gedacht. Want er worden hoge eisen gesteld aan faciliteiten: werkplekken, kleine zaaltjes, perfecte ICT. En dat weet de EUR nog niet te leveren. Juist bij psychologie, waar de vernieuwing begon, is de waardering van de studenten sterk gedaald.



Keuzegids Universiteiten 2017 | www.keuzegids.org