Keuzegids Universiteiten 2018 | www.keuzegids.org

Let op: deze Keuzegids is niet meer actueel. Bekijk de nieuwste versie

Wo Kunst en cultuurstudies

Gevoel en verstand

In dit artikel worden de volgende studies besproken:

  • Cultuurwetenschappen
  • Kunst- en cultuurstudies
  • Media en Cultuur

Kies je voor een kunst- of cultuurstudie, dan hangt die ene vraag in de lucht: “Wat kán je ermee?” Tsja, de banen liggen niet voor het oprapen en een vetpot zal het niet worden. Maar laat dat je er niet van weerhouden om een culturele studie te kiezen, als daar je hart echt ligt. De economie trekt weer aan, en als je tijdens je studie maar aan je cv blijft werken, dan kom je er wel.

Arbeidsmarkt

Er zijn genoeg mooie banen in de kunst- en cultuursector. Denk aan musea, theatergezelschappen of uitgeverijen. Maar deze organisaties hebben het vaak niet breed, en dus is het salaris in deze sector laag. Afgestudeerden werken vaak onder hun niveau en noodgedwongen parttime. Volgens de voorspellingen blijft het voorlopig nog zo. 

Locaties en toelating

Algemene cultuurwetenschappen kun je aan vijf reguliere universiteiten studeren, en aan de Open Universiteit, die onderwijs op afstand biedt. In Tilburg kun je voor een Engelse of een Nederlandstalige variant kiezen. Die varianten verschillen niet alleen in taal, maar in inhoud van elkaar. De opleiding arts and culture in Maastricht is geheel Engelstalig, hoewel je er wel voor kunt kiezen om je tentamens en je scriptie in het Nederlands te doen.

De meeste kunststudies hebben kleine studentenaantallen. De opleidingen die Engelstalig onderwijs bieden, zijn meestal wat grootschaliger. Literary studies van de UvA is helemaal in het Engels, en bij Groningen, de UU en de VU is Engelstalig onderwijs een optie. Bij alle opleidingen in dit artikel word je aangenomen met een vwo-diploma. Elk profiel geeft toegang. Voor de opleidingen muziekwetenschappen is het prettig als je al noten kunt lezen.

De opleidingen

Algemene cultuurwetenschappen is de meest brede opleiding in dit artikel. Hier bestudeer je de werking van culturele fenomenen binnen verschillende contexten, en ga je je steeds meer in bepaalde thema’s specialiseren. De opleidingen dragen allemaal dezelfde naam, maar verschillen inhoudelijk sterk van elkaar. De kunststudies richten zich specifieker op film, theater, muziek of beeldende kunst in samenhang met de maatschappij. Media en cultuur bestudeert de rol en invloed van media in de samenleving.

Cultuurwetenschappen

Bij algemene cultuurwetenschappen krijg je in het eerste jaar inleidende vakken in onder andere kunstgeschiedenis, theater en literatuur. Op deze manier leer je hoe je kunstwerken kritisch moet interpreteren en analyseren. Daarnaast krijg je een brede basis in de sociale wetenschappen sociologie en politicologie, en in geesteswetenschappen als geschiedenis en filosofie.

De opleidingen hebben elk hun eigen focuspunten. De expertise van de EUR zit ‘m in de economische, politieke en beleidsmatige aspecten van de cultuursector. In Nijmegen is dit één van de specialisaties. Tilburg richt zich op de thema’s digitale cultuur en globalisering en de UvA profileert zich met name op het gebied van kunstgeschiedenis. In Maastricht hoeft kunst niet het hoofdonderwerp van je studie te zijn: je kunt je ook nog in politiek of media specialiseren.

Kunststudies

Sommige studies mikken speciaal op één kunstvorm. Bij theaterwetenschap houd je je bezig met alle aspecten van het maken van een voorstelling. Onder andere regie, dramaturgie en belichting komen aan de orde. Bij muziekwetenschap onderzoek je alle aspecten van het fenomeen muziek. In Utrecht ligt de focus op Westerse muziek in allerlei verschijningsvormen: muziek in films, games en websites. Amsterdam richt zich op jazz, wereldmuziek en klassiek.

Bij literatuurwetenschap lees je veel. Je leert teksten analyseren en er kritisch over schrijven. De relatie tussen literatuur en samenleving is een belangrijk onderdeel van de opleiding. Je leest niet alleen Nederlandse literatuur, maar werken van over de hele wereld en uit verschillende tijden. Alleen bij de VU kies je voor Nederlandse of Engelse literatuur.

Bij de brede kunststudies snuffel je in het eerste jaar aan de verschillende media en specialiseer je je in het tweede jaar. Film- en literatuurwetenschap (FLW) is van deze studies het meest specifiek. In Groningen kies je bij kunsten, cultuur & media (KCM) naast een discipline ook een thematische specialisatie: beleid en management of analyse en kritiek. Aan de VU onderzoek je media, kunst, design en architectuur vanuit historisch en theoretisch perspectief.

Media & cultuur

Deze opleiding richt zich op media in de breedste zin van het woord, van films tot televisie, websites, games, sociale media en fotografie. In Utrecht leer je media­uitingen vanuit een geesteswetenschappelijk perspectief onderzoeken: bronnenonderzoek, kritisch analyseren en schrijven. In Amsterdam en Groningen ligt de nadruk op onderzoeksmethoden uit de sociale wetenschappen. Bij de UvA kun je na het eerste jaar nog overstappen naar de bachelor media & informa­tion, zie het artikel Communicatie in hoofdstuk B.

De kwaliteit van de opleidingen

klik om de volledige tabel te bekijken
Ranglijst
Feiten Oordelen Score
Kunst- en cultuurstudies
Voertaal
Bindend studieadvies
Numerus fixus?
Instroom
Survival 1e jr
Programma
Toetsing
Docenten
Wetenschappelijke vorming
Praktijkgerichtheid
Studeerbaarheid
Begeleiding
Faciliteiten
Expertoordeel
TOTAALSCORE
OORDEEL
Cultuurwetenschappen
Open Universiteit (afst) acw nl nvt nee 166 nb ++ + + + o + o o + 74 +
Nijmegen RU acw nl/en 45 nee 45 + + + + + o - + + o 72 +
Tilburg TiU online culture nl 42 nee 47 nb + o o + o o + o o 66 +
Maastricht UM arts & culture en 42 nee 117 - - + o o + o o + o o 62 o
Amsterdam UvA cw nl 48 nee 25 o - o o o - - o o o 54 -

Bij kleine studentenaantallen zijn de gegevens van meerdere jaargangen gebundeld. Succescijfers zijn van zeer kleine of jonge opleidingen niet te berekenen (nb). Voor toelichting en bronnen zie www.keuzegids.org/methodiek

Alle symbolen (+, - en o) geven aan hoe een opleiding scoort vergeleken met het gemiddelde van alle voltijd-opleidingen in het wo:
- - - = zwakste groep, - - = zwakke groep, - = iets lager dan gemiddeld, o = gemiddeld, + = beter dan gemiddeld, ++ = sterke groep, +++ = sterkste groep.
De 'totaalscore' en het 'oordeel' vatten alle cijfers samen. De beste opleidingen herken je aan ++ of +++

De kunst- en cultuurstudies worden verschillend beoordeeld, maar veel opleidingen vinden het lastig om hun eerstejaars binnenboord te houden. Verder zijn de studenten van de kunstopleidingen en media & cultuur het meest kritisch op het onderwijs. Dat de studies je niet opleiden voor een specifiek beroep is bekend, maar toch hadden de studenten gehoopt dat ze meer de kans kregen zich voor te bereiden op de beroepspraktijk.

Cultuurwetenschappen

De OU komt het beste uit de bus. Hier is de spreiding van de studielast het beste op orde, en de experts geven complimenten. Maar ook de reguliere opleidingen hebben pluspunten. Nijmegen, Tilburg en Maas­tricht bieden een uitgebalanceerd programma waar studenten worden getraind in wetenschappelijk onderzoek doen, en waar de begeleiding uitstekend is. Nijmegen heeft ook nog uitstekende docenten in huis en de doorstroom naar jaar twee verloopt soepel, terwijl dat voor Maastricht nog een lastige uitdaging is.

Bij de UvA en de EUR is werk aan de winkel: het programma kan uitdagender, in Amsterdam moet de spreiding van de studielast efficiënter en in Rotterdam zijn de faciliteiten aan vervanging toe.

Kunststudies

Alleen de literatuur- en muziekstudenten zijn echt enthousiast over hun opleiding, vooral die van literatuur in Utrecht. Het positieve expertoordeel is al een paar jaar oud, maar de studenten kunnen de complimenten nog beamen. Het programma is echt uitdagend en stimulerend en studenten oefenen veel met wetenschappelijke vaardigheden. Ook de UvA en muziekwetenschap in Utrecht bieden goede docenten en intensieve begeleiding. Toch hebben deze opleidingen moeite om hun eerstejaars vast te houden.

De brede kunststudies en theater en muziek van de UvA krijgen minder positieve reacties. In Leiden zijn de docenten inspirerend, maar willen studenten echt meer voorbereid worden op het beroepsleven na de studie. Bij de VU wordt geklaagd over de matige beschikbaarheid van studiebegeleiding. Een probleem dat hier, maar ook bij de RUG en de UvA speelt is de chaotische informatievoorziening. Vooral bij de UvA leidt dat tot ergernis. In Groningen en Amsterdam zijn bovendien de toetscriteria vaak onduidelijk.

Media en cultuur

Alleen media & cultuur in Groningen biedt een opleiding van gedegen kwaliteit. Echt laaiend enthousiast zijn de studenten niet, maar er zijn ook geen klachten, en de begeleiding is prima. Over Utrecht en Amsterdam is weinig positiefs te melden, behalve dat de wetenschappelijke vorming redelijk is. Studenten oefenen veel met het schrijven van wetenschappelijke artikelen. Verder is het programma weinig uitdagend, docenten staan niet boven de stof en de digitale leeromgeving kan echt beter.

Verwante studies

Ons advies

Laat de slechte baankansen je er niet van weerhouden om een studie te kiezen waar je hart naar uitgaat, zeiden we in de inleiding. Maar houd ook je kop erbij, want de ene cultuurstudie is de andere niet: er zijn grote verschillen in inhoud en kwaliteit. Leesbeesten kunnen het beste meteen met een literatuurbachelor in Utrecht of Amsterdam beginnen. Ben je toch meer breed geïntereseerd, ga dan eens kijken bij algemene cultuurwetenschappen in Nijmegen of Tilburg.

Keuzegids Universiteiten 2018 | www.keuzegids.org