Toelating en selectie

Matching

Het grootste deel van de opleidingen laat iedere vwo’er toe die voldoet aan de vooraf bepaalde profieleisen. In elk artikel vind je de specifieke eisen per opleiding: je ziet in welk profiel en eventueel ook in welke vakken je examen moet hebben gedaan. Aanmelden moet voor de meeste opleidingen vóór 1 mei in Studielink. Voor sommige opleidingen mag je je ook later nog aanmelden. Dit kun je het beste bij de desbetreffende universiteit checken. Je mag je voor maximaal vier studies tegelijk inschrijven.

Na aanmelding volgt de studiekeuzecheck, ook wel ‘matching’ of ‘intake’ genoemd. De universiteiten proberen daarmee de juiste student op de juiste plek te krijgen en uitval in het eerste jaar te voorkomen. In sommige gevallen vul je alleen een online vragenlijst in, maar meestal neem je deel aan een matchingsdag. Op die dag krijg je bijvoorbeeld informatie over de opleiding, volg je proefcolleges, maak je opdrachten of een toets en ga je in gesprek met een docent of studieadviseur. Vervolgens krijg je een advies: de opleiding laat dan weten of jouw keuze voor de opleiding wel of niet verstandig is. De matchingsactiviteiten vinden meestal plaats vanaf april, zodat je ruimschoots vóór 1 september nog kunt veranderen van opleiding. Bij enkele studies is het ook mogelijk om in februari in te stromen.

Let op: het advies van de studiekeuzecheck is niet bindend als je je vóór 1 mei hebt aangemeld. Je hebt dan namelijk toelatingsrecht: ook als je een negatief advies krijgt, moet de universiteit je gewoon toelaten. Je wordt dan wel gevraagd je studiekeuze serieus te heroverwegen. Als je je inschrijft ná 1 mei is een universiteit niet meer verplicht om je een studiekeuzecheck aan te bieden. Ook mag de instelling dan besluiten je te weigeren, zowel met als zonder studiekeuzecheck. Bij sommige universiteiten is deelnemen aan de matching verplicht, zoals bij de Universiteit Utrecht en de Universiteit van Amsterdam. Bij andere instellingen gaat het alleen om bepaalde opleidingen, zoals bij de Universiteit Leiden. Ook als je een negatief studiekeuzeadvies krijgt en besluit te switchen, mag je nieuwe opleiding je verplichten tot een nieuwe studiekeuzecheck.

Numerus fixus en selectie

Studies met een numerus fixus laten een maximaal aantal studenten toe. Zijn er minder aanmeldingen dan plekken, dan moet de opleiding iedereen plaatsen. De deadline voor aanmelding ligt voor alle fixusstudies op 15 januari. Per jaar mag je je voor maximaal twee fixusstudies tegelijk inschrijven: dit betekent ook dat je je bij twee verschillende instellingen mag inschrijven voor dezelfde bachelor. Uitzonderingen vormen de bachelors geneeskunde, tandheelkunde, mondzorgkunde, verloskunde en fysiotherapie: je mag je voor deze studies maar bij één universiteit aanmelden. Hoe vaak je het bij dezelfde opleiding mag proberen bepaalt de opleiding zelf, maar je meer dan drie keer voor dezelfde fixusstudie inschrijven is nooit mogelijk.

Welke studenten worden toegelaten tot een fixusopleiding wordt bepaald via decentrale selectie. Een opleiding met decentrale selectie mag zelf bepalen aan welke criteria studenten moeten voldoen, als de selectie maar op meer gebaseerd is dan alleen je cijferlijst. Die mag wel meetellen, maar daarnaast moet er ook nog een andere vorm van selectie zijn, bijvoorbeeld op basis van een motivatiebrief, kennistoets of assessment. In tegenstelling tot de studiekeuzecheck is een selectie wel bindend: je wordt wel óf niet toegelaten. Als je meedoet aan een selectie, hoef je geen studiekeuzecheck te doen. Het is mogelijk om hulp in te schakelen bij je voorbereiding op de decentrale selectie, bijvoorbeeld in de vorm van bijles of studiebegeleiding.

Tussen 15 januari en 15 april vinden de selectieactiviteiten plaats. Uiterlijk 15 april krijg je daar de uitslag van: je krijgt dan je rangnummer te horen. Misschien zit je er meteen bij: dan moet je je plek binnen twee weken accepteren. Het kan ook zijn dat je bijvoorbeeld nummer 64 hebt, terwijl er 60 plekken zijn. Dan kom je op een wachtlijst. Tussen 15 april en 1 september komen er vaak nog een aantal plaatsen vrij, bijvoorbeeld als iemand zijn plaats weigert of zakt voor zijn eindexamens. Iedereen schuift dan een plekje op.

Als Nederlandse student heb je ook de mogelijkheid om je aan te melden voor een fixusstudie in België, om zo je kansen te vergroten. Houd er rekening mee dat er dan wel andere deadlines en procedures gelden.

Kleinschalig en intensief

Opleidingen die door experts ‘kleinschalig en intensief’ worden genoemd, mogen ook selecteren. Dat geldt bijvoorbeeld voor de university colleges, maar ook politics, psychology, law and economics (PPLE) van de UvA staat op dit lijstje, net als bestuurs- en organisatiewetenschappen van de UU en philosophy, politics and economics (PPE) van de VU. En dan zijn er nog de particuliere universiteiten: die mogen zelf beslissen wie ze wel of niet toelaten en welke criteria daarvoor gelden.

Daarnaast kun je een selectie tegenkomen bij programma’s met extra activiteiten, meestal excellentie- of honoursprogramma’s genoemd. De reguliere opleiding is toegankelijk voor iedereen die aan de profieleisen voldoet, maar voor deze speciale trajecten geldt meestal een selectieprocedure. Dit is bijvoorbeeld het geval bij het Utrecht Law College, dat officieel gewoon onder de rechtenopleiding valt, of bij sommige Engelstalige tracks van opleidingen aan de EUR.

Als havist naar de universiteit

Zit je op de havo, maar wil je een universitaire opleiding volgen? Dan kun je ervoor kiezen om na de havo ook je vwo-diploma te halen. Er is ook nog een tweede route: een hbo-propedeuse halen en dan overstappen. Toch geeft de propedeuse niet automatisch recht op toegang tot de universiteit. De universiteiten mogen extra – soms best zware – eisen stellen of hbo’ers zelfs helemaal weigeren, en dat doen ze soms ook. Verdiep je daar dus goed in! Meer informatie over de overstap van het hbo naar de universiteit vind je in het volgende artikel.

Tijdlijn toelating